VoxZero. Камертон

Һәм аны әзерлиләр иде. Неирон үз эшен белә иде: монда йөзне ачыктан-ачык күрсәтмиләр иде – өстә тиз исәпләп чыгарачаклар, килеп, Лиланы алган кебек алып китәчәкләр. Кине сынау стримнарына битлек – «Буяулар» кия торганнардан, түгәрәк кара күзлек-пыялалары күзләрне яшереп торган чуар, бизәкле битлек киертеп чыгаралар иде. Битлек астыннан ул үз тарихын сөйли иде: ул яраткан, система аннан тере нәрсә ясаганы өчен туп-туры урамнан тартып алган кыз турында; аның исемен ул атамый иде – Неирон тыйды, исем – эз, исем буенча табачаклар, – Ки үзе дә теләми иде, ул соңгы нәрсәне саклый иде. Һәм үзен дә Ки дип атамый иде. Аңа исемне «Буяулар» уйлап чыгарды: Ал. «Син бездә Ал булырсың, – диде Неирон, аңа битлекне киертеп. – Борчу төсе. Аларда лампочка кабына торган төс. Истә тот: син Ал булганда – сине исәпләп чыгармаячаклар. Битлекне саласың, исемеңне әйтәсең – һәм бер сәгатьтән кызың булган урында булачаксың». Һәм Ки баш кага иде, һәм чит кызыл исемне йөртә иде, һәм битлек астында йөзгә-йөз әйтә алачагыннан көчлерәк сөйли иде, чөнки битлек – ул да ирек, әйтелгән сүз өчен үз йөзең белән җавап бирмәү иреге. Челтәрдә аны – Ал, система аннан мәхәббәтен тартып алган чуар битлекле егет итеп – шулай таныйлар иде.

– Тоясыңмы? – дип сорый иде Лаф, һәм аның күзләре Ки әле һаман иман дип кабул иткән дәрт белән яна иде. – Синдәге менә бу – менә шул инде хакыйкать. Бу синең камертоның чыңлый. Аңа колак сал.

Һәм Ки колак сала иде – һәм аера алмый иде. Чөнки аның эчендә хәзер ике тавыш яңгырый иде, һәм алар охшаш иде, ләкин бер түгел иде. Берсе – яңгыравыклы, кайнар, каяндыр эчтән, кысылган йодрыклардан килүче: ачу. Ул Лафның һәр сүзенә кушылып җырлый иде, Неиронның монтажларыннан үсә иде, чат «АЛ! АЛ!» дип – астында куркыныч булмаган чит кызыл исемне – кабат-кабат кычкырганны ярата иде, ул көчле булсын, аларга авыртсын, Лила күрсен дип тели иде. Бу тавышны Ки, Неирон колачларны кабызган кебек, кабыза белә иде, һәм Лаф аны камертон дип атый иде, һәм Ки ышана язды.

Икенчесе – тын, күкрәктә, сулда, Лила бервакыт әйткәнчә, беркем үрелеп җитә алмый торган урында. Бусы күбесенчә эндәшми иде. Ул «ирек иконасы»нда эндәшмәде, кычкыруларда эндәшмәде, Лаф аның кулларына «авырлыгын сынап карарга» җылы бомбаны салганда эндәшмәде. Ләкин кайвакыт, сирәк чокырларда – музыканы сүндергәндә, Ки иртәнгә таба пычрак матраста бер үзе калганда – бу тын тавыш кинәт яңгырап карый иде, һәм аның әйткәне яңгыравыклысы белән бер нотага да туры килми иде. Яңгыравыклысы әйтә иде: үч ал. Тыны «үч алма» дими иде. Ул яңгыравыклысына бөтенләй җавап бирми иде. Ул бөтен бу ярсу уртасында бер нәрсәне, тын һәм үҗәт итеп, сорый иде: синең күк күкрәвеңнән кемгә җылырак – аңамы, әллә сиңамы? Һәм Ки җавапны белми иде, һәм ачулана иде, һәм соравын ишетмәс өчен музыканы көчлерәк кабыза иде.

Шул ук тын чокырларда, иртәнгә таба ул кесәсеннән аның үле беләзеген – ватылган, караңгы беләзекне чыгара иде, һәм учында тота иде, һәм кайвакыт беләзек калтыранып куя, элекке шул ук кабатлана торган зәгыйфь бизәк белән – өч кыска, өч озын, өч кыска – җемелди иде дә сүнә иде. Беркайдан да килмәгән сигнал, Ки укырга өйрәнә алмаган чакыру. Ул беләзекне йодрыгына кыса һәм бәлки, менә шулдыр инде чыны – күк күкрәве түгел, битлек түгел, Ал түгел – дип уйлый иде. Ә янәшәдә, тартма өстендә, аның үз беләзеге ята иде – ул аны, Лаф кушканча, беренче көнне үк салган иде, салды, ташлады, кимәде. Һәм барыбер андагы «Ризалык» тигез яшел булып балкый иде. Салынган, тартма өстендә онытылган, ул беркемнең дә беләгендә түгел, үзеннән-үзе, тын гына, тигез яшел яна иде, әйтерсең шәһәрнең икенче башында, Ки нәрсә генә эшләсә дә, аңарда бар нәрсә татулыкта булсын дип кемдер күзәтеп тора. Ки моны күз кырые белән күреп ала, аңламый, читкә борыла иде. Бу турыда да уйлар өчен аңлаешсыз нәрсә артык күп иде.

Кыздыру Ки күрмәгән план буенча бара иде. Неирон Алны челтәр буйлап «куалый» иде: шул көннәрдә «система мәхәббәтен тартып алган битлекле егет» шулкадәр кызгану һәм шулкадәр ярсу җыйды, Лаф кулларын уа иде. Һәм кызгану гына түгел – акча да. Һәр стрим астында донатлар тама иде: кешеләр туп-туры эфирга тәңкәләр җибәрә иде, һәм экранда аларның исемнәре һәм ачулы, шатлыклы юллар – «әйдә, Ал», «ерт аларны», «аның өчен» – калкып чыга иде, һәм Ки битлек астында никадәр көчле сөйләсә, шулкадәр куерак тама иде, һәм Неирон моны санап, канәгать булып баш кага иде. «Буяулар»ның челтәре гомуми түгел иде – ябык, Эфирны кертмәгән һәм бөтен шәһәрдән риза булмаучылар агылып килә торган нәкъ шул күләгә челтәре; ә бу риза булмаучылар әллә ни күп түгел иде, бөтен зур шәһәргә санаулы меңнәр генә, шуңа күрә монда һәркемне берәмләп диярлек беләләр иде. «Иң югары активлык, – дип ташлый иде Неирон, саннардан аерылмыйча, – җитмеш җиде мең йөз илле алты. Йөз илле җиде. Үсәбез». Ки башта акчаның, саннарның монда нигә кирәклеген аңламады, аннары ияләште: монда бар нәрсә донатларда тора иде, ачу өстә калган бар нәрсә кебек үк сатыла иде, тик көчлерәк. Аудиторияне, ит ташлаганчы табаны кыздырган кебек, кыздыралар иде. Эфир билгеләделәр: «БУЯУЛАР СИСТЕМАНЫ ЕРТА. ТУРЫ ЭФИР. КӨЙЛӘҮ ҮЗӘГЕ ЯНЫНДА».

Ал – кадр уртасында. Бомба – аның кулларында. Бөтен күләгә челтәре – чатта. Донатлар – елга булып.

– Бу аның өчен, – Ки үзенә әйтә иде. – Бу Лила күрсен өчен.

Ләкин эфирдан бер көн алда тын тавыш аңа тынгылык бирмәде. Һәм Ки күптән эшләмәгән һәм «Буяулар»да беркем дә аңламас нәрсәне эшләде: ул өенә китте.

* * *

Ул моны булдыра ала иде. Шәһәр Алны – система мәхәббәтен тартып алган чуар битлекле егетне белә иде, ләкин Кинең йөзен беркем дә күрмәгән иде: битлек саклап тора иде. Ул җинаятьче дә, эзләүдәге качак та түгел иде, «проектта» югалып торучы бер яшүсмер генә иде. Ә өйдә аны хәтта көтәләр иде – эштә, яхшы проектта, биектәге дус янында дип көтәләр иде. Лок турындагы легенда үзеннән-үзе тотыла иде, чөнки әтисенең аңа шулкадәр ышанасы килә иде.

Китәр алдыннан Ки бер нәрсә эшләде: беләгенә беләзекне кире кайтарды. Бу вакыт буе тартма өстендә үзеннән-үзе яшел булып балкыган шул ук беләзекне. Өйдә беләзек кигән килеш булырга кирәк – аннан башка әтисе шундук күрәчәк, борчыла башлаячак. Ки «Ризалык»ны каптырды, карап алды – тигез яшел, һәрвакыттагыча, барысыныкы кебек, – һәм өскә, үзенекеләргә, өенә китте. Ул үз катына ачыктан-ачык, үз аягы белән менде, һәм аңа ишекне әнисе ачты, һәм аһ итте, һәм кайнашып китте, һәм бу шулкадәр таныш һәм шулкадәр авырткан иде, Кинең бер секундка тынын кысып куйды.

– Ки! Ябыккансың бит. Анда, синең проектыңда, ашатмыйлармыни? – Ул аны кухняга, яктыга тарта иде. – Әтисе! Әтисе, Ки кайтты!

Әтисе чыкты, һәм аның йөзе канәгать – Ки сирәк күргән шул сирәк канәгать йөз иде.

– Ну, Лок янында анда ничек? – дип сорады ул, һәм тавышында хөрмәт, ялагайлану диярлек бар иде: Лок биектә яши иде, Лок «дөрес бәйләнеш» иде. – Зур эш эшлисезме? Син анда тотын, тотын. Мондый танышлар алтын бәясендә. – Ул, гадәтенчә, улының беләгенә күз төшереп алды – һәм Ки әтисенең үз уйларына канәгать баш какканын күрде: Кинең кулындагы «Ризалык» бу көннәрдәге кебек тигез, чиста яшелләнеп тора иде, бер тайпылыш та юк. Тон тәртиптә. Улы эштә, яхшы иптәшләр белән, тоны тигез. Әтигә тагын нәрсә кирәк. Ул бу яшелнең күптән Ки түгел икәнен, Ки нәрсә генә кыланса да, аның үзеннән-үзе, аннан башка тигез төс тотканын уена да китерми иде – моны уйлап таба алмый иде, теләми дә иде.

– Ярыйсы, әти, – диде Ки. Һәм, легенданы озайтыр өчен, өйдәгеләр тагын тыныч булсын, эзләмәсеннәр өчен: – Тик уйлаганнан озаккарак сузыла. Бер атнага түгел. Бәлки, тагын озакка. Анда катлаулы, без… эшләп бетерәбез.

– Эшләп бетерегез, эшләп бетерегез, – әтисе канәгать булып баш какты. – Ашыгасы юк. Эш яхшы. Син, иң мөһиме, Локка тотын.

Һәм кире утырды, һәм канәгать иде, һәм аның бу шулкадәр ихлас, шулкадәр ялганга нигезләнгән канәгатьлегеннән Кигә бөтенләй начар булып китте – әйтерсең ул әтисенә агулы нәрсә ашата, ә тегесе ашый да мактый. Әнисе аңа кичке аш – ниндидер пешеп таралган яшелчәле балык җылыта, өстәп сала, өстенә «Оптимум плюс» сибә иде, һәм тәмләткеч һәрвакыттагыча һәр тәмне бер – тигез, беркемнеке дә булмаган тәмгә кайтара иде; һәм Ки ашый, сер бирми иде һәм менә тагын бераз – һәм иртәгә ул камералар алдына бомба белән басачак, һәм боларның барысы, бу кухня, бу әни, бу канәгать әти аны бөтен экраннарда күрәчәк, һәм легендага ахыр килер, дип уйлый иде. Ләкин моны ул аларга әйтмәде. Ә аннары ул Эль янына китте.

Ул йокламый иде – төнге лампа яктысында, көйләнгәннәр утырганча, бик төз утыра иде, һәм аның каршында юрган өстендә курчак-роботы ята иде, һәм Эль аның белән – уйнамый иде. Эль аны төзәтә иде. Курчакның тамагында нәрсәдер кысылып калган иде, һәм ул «татулыкта» урынына, тартышып, бу төннәрдә бөтен шәһәр дулкын булып бутала барган кебек, тотлыгып, буталып, «та-та-ту-ту-лы-» дип кабатлый иде; ә Эль, кашларын җыерып, тигез тавышны кайтарырга тырышып, аның колак артына баса иде, һәм булдыра алмый иде, һәм тагын баса иде.

– Эль, – Ки, янына утырып, тын гына дәште.

Ул аңа күзләрен – сигез яшьлек, җитди күзләрен күтәрде.

– Син – яңгыравыклы, – диде ул, һәм Ки башта аның бу сүзне каян белгәнен аңламады, ә аннары аңлады: челтәрдән, әлбәттә, аның «яңгыравыклылыгы» монда да, балалар бүлмәсенә, оптимальләштерелгән йокыга да очып килеп җиткән иде. – Сине барысы да сүгә. – Пауза. – Әни төнлә елый. Тын гына. Мин йоклыйм дип уйлый. – Ул моны, көйләнгәннәр бар нәрсәне әйткәнчә, тигез, факт итеп әйтте, ләкин җөмлә ахырында аның тавышы бераз калтыранды – нотага туры килмичә, тере, гади курыккан бала тавышы кебек. – Мин елый белмим. Тырышып карадым. Барып чыкмый. – Һәм бераз эндәшмичә торгач, бөтенләй тын гына, үзенең кысылган курчагына карап: – Ә ул менә ватылды да дөрес сөйләми. Һәм миңа ни өчендер… дөрес булмаганы яхшы. Бу начармы? Миңа яхшы булуы?

Һәм менә шунда – Ки моны бөтен тәне белән тойды – аңарда ачуның гөрелтесе астында бер атна эндәшмәгән тын тавыш кинәт яңгырап китте. Көчле түгел. Саф. Күзләрне чымырдаткан бер ачык нотада. Дөрес сөйләмәүче ватык курчакка яңгырады. Сеңлесенең беләзегендә узган сары чаткыга. Бу калтыранган тере тавышка. «Миңа дөрес булмаганы яхшы»га – идеаль баладагы, аша беренче тапкыр тереклек исе тарткан кечкенә, сигез яшьлек, көчкә генә ярылып чыккан ярыкка яңгырады.

Аның эчендәге Камертон Эльгә чыңлый иде. Монда, балалар бүлмәсендә, чатта бер генә тамашачы булмаганда – бу көчле ачу көннәре эчендә бер тапкыр да чыңламаган рәвештә, бөтен көченә чыңлый иде. Һәм Ки Лафның шулкадәр тырышып буткан аермасын аңлады. Ачу халыкка чыңлый иде – Камертон бер кешегә. Ачу миллионнар күрсен дип тели иде – Камертонга беркемнең дә күрмәве барыбер иде. Ачу Кинең үзен җылыта иде, кайнар ачу ничек җылытса, аны эчтән шулай җылыта иде. Ә бу тын тавыш үзең җылыну турында түгел иде. Ул аңа – Эльгә, Лилага, ул кемгә чыңласа, шул бер кешегә җылырак булу турында иде.

– Бу начар түгел, – диде ул сеңлесенә, һәм аның тавышы утырды, чөнки тамагына төер утырган иде. – Аерып булганда сиңа яхшы булуы – яхшы. Истә тот, ярыймы? Сиңа нәрсә генә әйтсәләр дә. Нәрсәдер ватылып, дөрес сөйләми башласа – кайвакыт ул хакыйкатьне сөйли.

Эль аңа җитди карап тора иде. Баш какты – чын-чынлап, көйләнгәннәр кебек түгел, ә үзенә мөһим нәрсә әйтелгән бала кебек баш какты.

– Тагын киләсеңме? – дип сорады ул.

Һәм Ки «әйе» дип әйтә язды. Һәм нәкъ шул мизгелдә – караватта Эль, төнге лампа, ватык курчак, беләзеге сарыга таба калтыранган нечкә беләк – бар нәрсә, рәсем туктаган кебек, кинәт туктап, катып калгандай булды. Һәм Ки Лила файлындагы теге рәсемнәрне – катып калган, хәрәкәтсез, агымнан тартып алынган, ул гомерендә күргән бердәнбер туктатылган сурәтләрне исенә төшерде. Ул чакта алар аны куркыттылар һәм тетрәттеләр: әйтерсең кемдер мәңге агып торучы Эфирны тамагыннан эләктереп, аны тотып калырга, карарга, сакларга мөмкин булсын өчен, бердәнбер мизгелне туктаткан. Һәм хәзер Ки беренче тапкыр мизгелне туктату гомумән нигә кирәклеген аңлады. Актарып китәсе түгел, ә калдырасы килә торган мизгелләр була. Менә бусын – дөрес сөйләмәгән курчакка шатланучы Эльне – ул менә шулай, катып калган рәсем итеп, мәңгегә саклар иде. Ә күк күкрәве, бомба, миллионнар – бу нәкъ киресе иде: бу агым, үтеп китә дә бернәрсә калдырмый торган шау-шу иде.

Ә аннары ул иртәгәге эфирны, бомбаны, миллионнарны, «Лила өчен» ясарга җыенган күк күкрәвен исенә төшерде – һәм беренче тапкыр моны читтән, тын тавыш күзләре белән ачык, салкын итеп күрде: иртәгә ул камералар алдына басачак та бомба ташлаячак, һәм аның йөзе – Ал йөзе, «яңгыравыклы абый» йөзе – бөтен экраннарда, шул исәптән бу экранда, бу балалар бүлмәсендә дә булачак, һәм Эль аның ничек күкрәгәнен күрәчәк, – һәм ул моның белән аңа нәрсә әйтер? Хакыйкать – шаулы дипме? Кеше кешегә – тамаша дипме? Ул да алар, анда, өстәгеләр кебек үк, тик экранның икенче ягыннан гына дипме? Аңардагы ачу кычкырды: ләкин бит Лила! Лила өчен!

Ә тын тавыш, тын гына, соңгы тапкыр үзенең бердәнбер соравын бирде: синең күк күкрәвеңнән кемгә җылырак – аңамы, әллә сиңамы?

Һәм Ки, ватык нәрсәгә шатланырга өйрәнүче сеңлесе янында утырып, беренче тапкыр җавапны ишетте. Юк. Лилага җылырак түгел. Күк күкрәвенә беркем дә Эль дөрес булмаган курчакка шатланганча шатланмый. Лила ак яктылыкның йөзенә миллионнар өчен түгел – үзе өчен, аның өчен җырлады, чөнки башкача булдыра алмады. Аның җыры – тавышка әйләнгән тын тавыш иде. Ә иртәгә «Буяулар» әзерләгән нәрсә – тын булып кыланучы яңгыравыклы тавыш иде. Һәм Лила, аны туры эфирда бомба белән күрсә, «минем батырым» дип әйтмәс иде. Ул «син – яңгыравыклы, сине сөртеп ташлаячаклар» дияр иде – һәм үзенең тере, кәкре, дөрес булмаган тавышы белән елап җибәрер иде.

– Килергә тырышырмын, – диде Ки сеңлесенә. – Чынлап. Йокла, Эль. Һәм… ватык курчакны төзәтмә. Дөрес сөйләмәсен.

Эль баш какты да ятты, һәм аның нечкә беләгендәге беләзек тагын сарыга таба тайпылды һәм бу юлы яшелгә тиешлегеннән әкренрәк кайтты.

Ки өйдән таң атып килгән икеле шәһәргә чыкты, һәм аңарда ике тавыш һаман бәхәсләшә иде. Ачу бирешми иде – ачу көчле иде, ачу үзенчә хаклы иде, системаны нәфрәт итәргә кирәк иде. Ләкин хәзер Ки ичмасам аларны аера иде. Яңгыравыклысы – һәм тыны. Халыкны теләүчесе – һәм бер кешегә чыңлаучысы. Аны үзен җылытканы – һәм Лиланы җылытачагы. Ул эфирда нәрсә эшләячәген әле белми иде. Ачу бомбаны ташларга тарта иде. Тын тавыш беркая да тартмый иде – ул бары тик сорый иде, һәм аның соравыннан теләсә нинди боерыктан да куркынычрак иде. Ки, юл уңаенда, беләзекне салды – анда, «Буяулар»да, беләзек белән ярамый иде, – һәм яшел утчык, салынган кулда сүнә язып, шундук тагын үзеннән-үзе, тигез, үҗәт балкый башлады, һәм Ки, моның нәрсә аңлатуын уйламыйча, аны кесәсенә, Лиланың үле беләзеге янына салды.

Ә бу менә нәрсәне аңлата иде: иртәгә билгеләнгән сәгатьтә Ал – система мәхәббәтен тартып алган чуар битлекле егет – кулларына бомба тотып, камералар алдында Көйләү үзәге түбәсенә басачак. Һәм бөтен шәһәр карап торачак. Татулыкта йоклаучылар да – йокламаучылар да. Үз күк күкрәвен көтеп торучы Буяулар да. Һәм – Ки моны уйламаса да, уйлый да алмаса да – шәһәр йөзе дә битлекле малайга бөтен экраннарның икенче ягыннан, иң өстән, астында яшел йокы яткан пыяла аша карап торачак.

Бүлек 9. Туры эфир

Директива вакыт тәртибендә гадәти юл булып килде: эшлекле визит, стаффны күреп чыгарга, унөч унөчкә. Һәм Ариадна аска китте.

Көймә-капсула аны чиста ярусларыннан – һаман түбәнрәк, шәһәр йөзе гадәттә төшмәгән караңгы ян каналлар буйлап алып китте; бу юлы гондольер юк иде – мондый рейсларга ишкәк тә, «рәхмәт» тә тиешле түгел иде, – һәм пыяла артындагы су көзгедәй булудан болганчык, авыр сыеклыкка әйләнә барды. Никадәр түбәнрәк – бар нәрсәдә яңа булмаганның катламы шулкадәр куерак ята иде: тузган күпер-кушылмалар, сүнгән язулар, астан инде җылы итеп яктыртылмый торган яруслар. Аны аста, элекке «Чорга кадәрге Күңел ачу үзәге»ндә – кайчандыр анда балаларны тигез бәхеткә карарга алып килгәннәр, ә хәзер анда «Буяулар» яши иде – көтәләр иде. Бүгенге туры эфирның чыганакларын алырга һәм шул ук вакытта урында аларда барысының да ничек корылганын, стаффның ничек эшләгәнен карарга. Брифта шулай язылган иде.

«Үзәк» аны, бар нәрсә нәкъ аның өчен куелган кунакны каршылаган кебек каршылады. Ватык неон – ләкин матур итеп, сәхнәләштереп ватылган, мөһим кешенең аягы басачак урында аяк астында бер ватык та юк. Ис – янык, буяу, татлы эчемлек, төтен – парфюм кебек куе, уйлап эшләнгән ис: ташландык урынның сасы исе түгел, ә ташландык урын булып уйнаучы урынның репетицияләнгән сасы исе. Ариадна кыйммәтле әйберләрне аера белә иде һәм кыйммәтлене шундук сизде: болай күренү өчен акча кирәк, һәм аз түгел. Аны эчкә – бөтен диварга экраннар яныннан, хаос өчен бераз артык тигез тезелгән баллончыклы киштәләр яныннан, бераз артык рәсемдәгечә йоклаучылар яткан матраслар яныннан алып керделәр. Диварларда – КӨЙ-җәллад турында, «уян» турында куе, күзгә ташланырлык итеп сызылган лозунглар. Һәм менә монда аны, бар нәрсәне – ашыгудан кала – ясалма итә белгән кешеләр арасында үскән кешене, барысыннан да ачыграк чәнчеп алды: монда буяуны тигез сала иделәр. Ул төнлә, кул белән, ашыгып, чыннан да куркучының калтыраучы кулы белән салганда аккан кебек акмый иде. Аны дизайнерлар салганча – тыныч, акка күчергәндәй сала иделәр. Монда революцияне көн дә, пөхтә сызыклар белән буйыйлар иде, һәм бу пөхтәлектән Ариаднага, өстә, үзенең лак дөньясында булганча ук җирәнгеч булып китте.

Монтаж бүлмәсендә ул Лафны аңардан алдарак күрде – һәм аны сүнгән килеш күрде.

Ул аякларын пульт өстенә куеп утыра, контейнердан таякчыклар белән салкын токмач ашый иде, һәм аның йөзе – аны кемдер күрә икәнен бер секундка оныткан бик арыган кеше йөзе – бернинди дә түгел иде. Аннан бер, бәлки ике яшькә өлкәнрәк, артык түгел. Ә берьюлы яшьрәк тә, борынгырак та тоела иде: малайларча җитезлеге белән яшьрәк, күзләрендә ышанырлык бернәрсә дә калмавы белән борынгырак. Аннары ул аны күрде. Һәм аңарда, күчешсез, кабынды: иңнәре җәелде, аркасы турайды, күзләрендә кызыксыну кабынды, йөзе җанланды, һәм Ариадна үзен уңайсыз бер нәрсәдә тотып алды: кабынган килеш ул яхшы иде. Чын-чынлап, тән баштан алдарак аваз бирә торган шул ваемсыз, җылы ир җиңеллеге белән; җиңнәре сызганган, җитез хәрәкәт итә, әйтерсең бүлмәдә син бердәнбер – шулай карый. Тән моны Ариадна рөхсәт итмәскә өлгергәнче билгеләп куйды. Ә баш – баш аңа өстән түбән карый иде һәм аны үтәли күрә иде: ул нәкъ шушы сөйкемле, җылы җиңеллек белән сата – теләсә нәрсәне һәм теләсә кемне, бәясе чыкса, Ариаднаны да. Берьюлы тартымлы да, җирәнгеч тә, һәм тартымлы булганга тагын да күңелсезрәк. Ариадна аның ике юрамасын – сүнгәнен дә, кабынганын да тотып алырга өлгерде. Һәм үзенең икесен дә: тәненең ничек аваз биргәнен һәм башының ничек читкә тайпылганын.

– Шура хөрмәт күрсәтте, – ул, тормыйча гына, таякчыклар белән честь бирде.

– Утырыгыз. Токмач тәкъдим итмим, бозык нәрсә, принцип буенча ашыйм: чын фетнәчеләр ашны китертмиләр. Китертәбез, әлбәттә. Бары тик кадрда түгел.

Ул утырды. Урындык каты иде, махсус каты, аскетизм реквизиты. Ә Лафның артында, диварда, мониторлар яна иде. Һәм аларда, нәкъ хәзер, туры эфирда аларның эше бара иде.

Көн уртасының ак яктысына күмелгән кайдадыр Көйләү үзәге янындагы түбә. Буяуларның прожекторлары барыбер көн өстеннән – яктылык өчен түгел, рәсем өчен – астан кып-кызыл итеп бәрә. Кадр почмагында «Буяулар» логотибы, кып-кызыл, кычкыручы, тибеп тора. Ә уртада чит ертык куртка, күзләр урынына сукыр караңгы пыялалы чуар, бизәкле битлек кигән кечкенә бер малай басып тора. Аның төшерелгән кулында – нәрсәдер җылы, җемелдәүче. Бомба. Почмактагы сан – бөтен шәһәр буйлап урланган ешлыкларда тотыла торган теге ябык челтәрнең санагычы: җитмеш җиде меңнән артык карый, һәм сан әкрен генә өскә шуыша. Ян якта чат елга булып ага, бер исемне – исемне дә түгел, кушаматны кабатлап кычкыра: АЛ. АЛ. БАТЫР. АНЫҢ ӨЧЕН. ТАШЛА.Ариадна битлекле малайга карый иде һәм ни өчен күзен ала алмаганын әле белми иде.

– Ә, бу, – Лаф аның карашын күзәтте дә, бернинди хөрмәтсез, эшләп торган станокка баш каккан кебек, таякчыклары белән мониторларга таба селтәде. – Игътибарыгызны бүлмәгез, бу хәзер үзе бара. Торпеда җибәрелгән. – Ул моны гади генә, эшлекле итеп әйтте. – Малайны бер атна кыздырдылар. Яхшы материал, сирәк – аның эчендә чыннан да үзенеке нәрсәдер бар, андыйны һәркемнән табып булмый. Хәзер ул бу нәрсәне баш өстенә күтәрер, аска, Үзәккә таба шартлатыр – һәм иконага әйләнер. Балкыш, күк күкрәве, бөтен челтәр елый. Минем елның иң яхшы җибәрүе. – Ул токмач эләктерде. – Торпеда, советник ханым, нәрсә ул? Җибәрдең – һәм ул инде үзе. Аңа уйларга кирәк юк. Очарга гына.

Лаф карашын санагычка йөгертте – һәм, канәгать булып, сызгырып куйды.

– О, ничек шуыша башлады. – Ул таякчыклары белән санга селтәде. – Карагыз, советник ханым. Гадәттә миндә монда җитмеш меңләп утыра – төп өлеш. Барысы да, игътибар итегез, көпә-көндез: тигезләр хәзер сменада, татулыкта эшлиләр, – ә минекеләр эшләми, риза булмаучы сменага йөрми. Көндез аңа эш юк, ул миндә утыра да тере нәрсә күрсәткәнне көтә. Мин эфирларны шуңа – эш көне уртасына куям да. Ә сезнең малайга – әнә. Туксан тугыз мең тугыз йөз сиксән җиде. Сиксән сигез. Безнең турыда ишетмәгәннәр дә бөтен ярыклардан агыла. – Ул санның ничек калтыранып артканын карый иде. – Әйдә инде, кечкенәм. Бир миңа йөзне. Түгәрәкне. Йөз меңне тишеп чык – һәм син тарихта, ә мин премия белән.

Һәм, тормыйча, контейнерыннан аерылмыйча, ул пультка таба, микрофонга башка тавыш белән – гөрелдек, хаклык белән тулы тавыш белән бөтен челтәргә ташлады:

– ВАТАНДАШЛАР! Бүген сезнең берегез системага: ҖИТӘР! – диде. Алар аның мәхәббәтен тартып алды – ә ул хәзер алардан АҺӘҢНЕ тартып алачак! Каршы алыгыз – АЛ! Барысыннан да яңгыравыклы! Бирешмәгән кеше!

Чатта гөрелте. Мониторда малай бомбалы кулын – өскә, күккә таба селкетте. Дроннар, тотып алырга теләп, якынрак тайпылды. Ә почмактагы санагыч һаман түгәрәк сан янында калтырый иде: туксан тугыз мең тугыз йөз сиксән җиде… сиксән сигез… һәм кинәт сикерде – туксан биш… туксан сигез…

– Менә, – диде Лаф гадәти генә, инде Ариаднага, инде үз тавышы белән, һәм бу бер мизгелдәге күчүдә – эфирга гөрелте, аңа пышылдау – кисем өстендә төшке аш турында сөйләшүче хирургныкы кебек нәрсәдер бар иде; ә ул шул вакытта, уенчы рулеткага караган кебек, санагычка кырын карап куя иде. – Хәзер ташлый. Һәм нәкъ йөзне тутырабыз. Матур ятачак.

Ариадна экранга карап, үзен сәер бер нәрсәдә тотып алды: аның малайның ташлавын теләмәве. Үзәкне кызганудан түгел – анда кешеләрне яңадан көйлиләр иде, Үзәкне ул болардан ким нәфрәт итми иде. Ә малайның үзе аркасында. Аның ничек басып торуында, бу җылы пычраклыкны ничек тотуында нәрсәдер аңа авыртырлык таныш иде, һәм ул нәрсә икәнен шундук аңламады.

Һәм нәкъ шул мизгелдә санагыч чыкылдады: 100 000. Төп-төгәл. Ябык челтәрдә сулыш алмыйча, күк күкрәвен көтеп торучы йөз мең пар күз. Һәм түгәрәк саннан узып, сан шундук тагын – өскә, өскә, өскә, тагын да тагын шуыша башлады, чөнки хәбәр инде челтәр буйлап оча, һәм соңгылары йөгереп килә иде.

Ә малай кулын төшерде.

Ташламады. Бомбаны – җылы, җемелдәүчене – әкрен генә төшерде дә ташламады. Бары тик төшерде. Һәм йөз мең экранда да, монда, монтаж бүлмәсендә дә, секундның бер өлешенә мондый эфирда була алмый торган нәрсә эленеп калды: пауза. Тоткарлык. Чаттагы гөрелте абынып куйды.

Лаф чәйнәүдән туктады.

– Ну-ну, – диде ул тын гына, бик игътибар белән экранга карап. – Ну.

Түбәдә малай сөйли иде – битлек астында иреннәр күренми, тавыш бата, дроннар аны начар ала иде. Аның бомбаны бөтенләй төшергәне, башын – юк дип – чайкаганы гына күренде. Ә аннары ул кулларын йөзенә күтәрде һәм битлеген йолкып алды.

Үзенең чуар битлеген, астында Ал булган шул ук битлекне салды. Һәм аның астында йөз булып чыкты. Тере, яшь, малайларча, бөтен камераларга, ябык челтәрнең бөтен йөз мең пар күзенә ачык йөз. Әйтерсең ул моның белән: менә мин, чын, алыгыз, ди иде. Дроннар йөзне эре итеп, бөтен экранга, бер озын секундка алдылар. Һәм Ариадна, нигә икәнен үзе дә белмичә, текәлеп карады һәм аны истә калдырды, нигәдер кирәк булачак нәрсәне сеңдергән кебек сеңдерде: күз кисемен, иреннең бик яшь, бөтенләй куркыныч булмаган үҗәт сызыгын. Бары тик малай. Бомбаны төшергән, битлеген салган малай. Ә аннары түбәнең ерак читеннән, күләгәдән, аңа таба нәрсәдер ыргылды – һәм менә бу «нәрсәдер»не камера ала алмады. Шәүлә, кеше булырга тиешле урында экранда таралган тап, сызыксыз шәүлә калтыранды, әйтерсең кадр бу урында тайпылган, таралган, фокус төшмәгән. Тап малай белән – аның инде ачык, якланмаган йөзе белән – кушылды, җиңеннән тартты, янгын баскычына таба өстерәде, һәм икесе дә кадрдан юкка чыкты: ялангач йөзле малай да, аны алып киткән һәм камера күрә алмаган кеше дә.

– Сездә анда кадр тайпыла, – диде Ариадна экранга баш кагып; аның күзе рәсемгә күнеккән иде, һәм бу төгәл, үлчәнгән эфирда бердәнбер ачыксызлык аны тырнап узды. – Әнә, почмакта. Комачау кебек. Аны кем алып китте?

– Ә? – Лаф Ариадна күрсәткән якка карамады да. Лаф инде саннарга карый иде. – Нинди аерма. Китте дә китте, эшкәртелгән. – Ул таптан да, малайдан да, сораудан да кул селтәде. – Агып киткән – димәк, инде безнеке түгел. Кемдер алып киткән – рәхим итсен, буылсыннар. Ул миңа хәзер буш.