Каля асядзе пыл.

— Ну тады не ведаю. Сама ж кажаш — прадзед вайскоўцам быў, можа быць, не хацеў дзе-небудзь у Катыні апынуцца. Ды наогул, спаць пара, — пазяхнуў Анжэй. — Заўтра будзеш загадкі адгадваць.

Раніцай Бажэну разбудзіў званок тэлефона мужа. Заварушыўся Анжэй, потым неахвотна устаў. Дзяўчына хацела таксама падняцца з ложка, але муж, прысеўшы побач, сказаў:

— Спі, яшчэ зусім рана.

Хутка апрануўшыся, ён выйшаў.

У калідоры рыпнулі суседнія дзверы. Са свайго пакоя з'явіўся Янек. Праз вакно дзяўчына убачыла, як браты выйшлі праз брамку ды накіраваліся у бок прыпаркаванай машыны. Прыехалі спецыялісты з сэрвіснага цэнтру.

Другі раз, яна прачнулася толькі а дзесятай гадзіне раніцы. Над яе ложкам стаяла Ядзя ды упарта трэсла сястру за плячо.

— Прачынайся ты ужо, — абурана казала яна. — Цэлую гадзіну тармашу цябе, а карысці — нуль.

— Ну і не траціла б марна сілы.

— Паднімайся, кажу, сняданак даўно гатовы.

Бажэна паднялася, заправіла ложак ды пайшла да умывальніка. Праз дзесяць хвілін яна выйшла на кухню, апранутая у чорныя брыджы ды цішотку.

Узяўшы кубак, дзяўчына насыпала у яго каву, цукар, потым дакранулася рукой да чайніка, пераканаўшыся, што ён дастаткова цёплы, наліла з яго вады у кубак. Паставіўшы кубак на стол, дастала цыгарэту з пачкі, якая ляжала тут жа, на кухонным стале.

— Ты не ведаеш, куды зніклі Анжэй ды Янек? — пацікавілася яна, выпускаючы воблачка белага дыму.

— З механікамі кудысьці паехалі, сказалі, што будуць бліжэй да вечара, — адказала сястра.

— А пан Чэслаў дзе?

— Ды яшчэ, на світанку у лес, па грыбы пайшоў.

— Цікава, чаму мяне Анжэй не папярэдзіў, што з'едзе?

— Напэўна, не жадаў, будзіць, — адказала Ядзя, уладкоўваючыся побач з сястрой. — Паслухай, табе аповед старога не падаўся крыху дзіўным? — нечакана змяніла тэму яна.

— Гэта ты пра тое, што яны ні з таго, ні з сяго збеглі з сядзібы? — удакладніла Бажэна.

— Значыць, усё ж падаўся.

У адказ старэйшая сястра нявызначана паціснула плячыма.

— Ты ж памятаеш прабабку? Яна што-небудзь пра гэта распавядала? — працягвала Ядзя.

— Ядзя, калі яна памерла, мне гады чатыры было. Прабабуля шмат распавядала, вось толькі я не усё памятаю. Але, наколькі мне вядома, ні дзед, ні тата не мелі ні найменшага уяўлення аб прычынах, якія прымусілі Марыю ды Ежы з,ехаць у Беларусь. У мяне, тым больш, пытацца бессэносоўна.

— Бессэнсоўна, так, бессэнсоўа, — прыняла такі адказ малодшая.

Ад размовы дзяўчат адцягнулі званкі мабільных тэлефонаў. Сёстры, пасміхнуўшыся, пераглянуліся.

Скончыўшы размову з мужам, Ядзя набрала нумар тэлефона маці.

Бажэна паліла, седзячы на падваконніку, ды назірала, як змяняецца выраз твару малодшай сястры пад час размовы.

— Што гэтым разам? — спытала яна пасля таго, как Ядзя адключыла мабільнік.

— Ён вырыў басейн ды патрабуе падаць туды вады.

— Які басейн, дзе?! — здзівілася Бажэна.

— У клумбе, — стомлена уздыхнула Ядзя. — Ну вось адкажы, што з ім рабіць? Хэнрыку толькі тры гады, а ён ужо падобны на стыхійнае бедства. А што будзе далей?

Бажэна прамаўчала, бо пытанне, зададзенае сястрой, мела рытарычны характар. На яе погляд: у пляменніка была толькі адна праблема — яго песцілі усе, заўсёды ды паўсюль. Яна неяк спрабавала паразмаўляць з мужам аб тым, каб ён крыху адказней ставіўся да пляменніка ці хаця б паўплываў на брата. Але Анжэй катэгарычна заявіў: калі а ні у яго, а ні у Янека не было у дзяцінстве нічога добрага, так няхай, іх дзеці атрымаюць усё, што захочуць. Больш дзяўчына не закранала гэтага пытання, не жадаючы будзіць непрыемныя успаміны мужа.

Справа была у тым, што бацька хлопцаў загінуў, калі Анжэю было гадоў дзесяць, а Янеку — пяць. Неўзабаве іх маці выйшла замуж другі раз ды, на жаль, не вельмі удала. Муж аказаўся вялікім аматарам выпіць, да таго ж яшчэ ён быў схільны да агрэсіі. Што Анжэю, што яго маці часцяком даставалася ад яго, не чапаў ён толькі маленькага Янека. А праз некалькі гадоў пасля замужжа не стала і іх маці. Янека забрала да сябе бубуля, а Анжэй трапіў да прытулку.

Гэта было адзінае, што маладая жанчына ведала з дзяцінства ды юнацтва мужа, ды і то ад Янека. Анжей не любіў размаўляць на гэтыя тэмы.

Старэйшы з братоў, ледзь пасталеў ды стаў на ногі, як адразу ж забраў малодшага брата да сябе.

Чым яе муж толькі ні займаўся у жыцці, каб зарабіць грошы! Колькі сіл, упартасці ды працы прыклаў... Але варта прызнаць: усяго, чаго хацеў, ён дамогся.

Зараз, гледзячы на рэспектабельнага уладальніка даволі прыстойнай будаўнічай кампаніі, цяжка было уявіць яго вечна поўгалодным, нікому не патрэбным падлеткам.

— А вось і я, — на парозе кухні узнік пан Чэслаў. — Глядзіце, што я прынёс нам да вячэры, — сказаў ён, апускаючы на падлогу два кошыка, даверху напоўненых грыбамі.

— Зараз мы іх пачысцім, — заявіла Бажэна, азіраючы кухню у пошуках прыдатнага нажа.

— Ну вось яшчэ! — заўпарціўся стары. — Я сам. Вы ж прыехалі адпачываць, вось і адпачывайце. Схадзіце лепш на рэчку, скупайцеся.

— На рэчку? А дзе у вас рэчка? — зацікавілася дзяўчына.

— Ды адразу за касцёлам, — патлумачыў дзед.

— Можа, насамрэч, пойдзем? — спытала Ядзя у сястры. — Да сямі яшчэ далёка, а Янек ды Анжэй раней за вечар не прыедуць.

— Добра, пойдзем. Усё адно, больш няма што рабіць.

Глава 3. Пад крылам анёла – ахранітеля.

— Уф, ну і спякота, — уздыхнула Ядзя. — Можа, дарэмна мы пацягнуліся на гэтую рэчку?

— Не ный, сама ж хацела, вось і ідзі цяпер. Дарэчы, прыйшлі амаль ужо, вунь і касцёл бачны, зусім побач.

— Ага, касцёл та побач, а рэчка дзе?

— За касцёлам твая рэчка, прынамсі, так пан Чэслаў сказаў.

— Ну і што з таго, што ён сказаў, — ніяк не магла супакоіцца Ядзя, — можа, ад касцёла да яе яшчэ кіламетраў дваццаць.

Не спяшаючыся дзяўчыны дайшлі до сабора ды спыніліся перад фасадам.

— Які прыгожы, — захапілася Ядзя.

— Так, неблагі, — пагадзілася Божэна, — але хадзем, горача, — пацягнула яна сястру за руку. — Ты паглядзі: яго яшчэ толькі рэстаўруюць. А з боку дарогі незаўважна зусім, — працягнула Божэна. — Фасад зрабілі, прыгажосць навялі, а за фасадам, так халера ведае, што засталося.

— Ну што ты ныеш, — не падтрымала яе малодшая сястра. — На рэстаўрацыю ж вельмі шмат часу патрабуецца. Ты ж ведаеш: прасцей новае адбудаваць, чым старое аднавіць. Не паспелі яшчэ скончыць працу.

— Дзе тут паспееш, — саркастычна пасміхнулася Бажэна, — вось глядзі: сёння у нас серада, часу дванаццатая гадзіна, а вакол ніводнай жывой душы.

З гэтым аргументам Ядзя спрачацца не стала, словы сястры малі рацыю.

— А вось і твая рэчка, — кіўком галавы паказала старэйшая сястра малодшай.

Унізе, ля падножжа пагорка, на якім стаяў касцёл, срэбранай змейкай цякла рака. Імклівая, блакітная гладзь вады вабіла ды клікала да сябе. Прыбярэжны пясок залаціўся на сонцы. Яскравая, зялёная трава гойдалася пад лёгкім подыхам летняга ветрыку. З вышыні пагорка здавалася: нібыта хтосці пакінуў на ізумрудным шоўку вузкі срэбраны бранзалет. Па небе павольна плылі снежна-белыя аблокі, а удалечыні, за ракой, высіўся лес. Усё гэта: сінь неба ды ракі, зеляніна травы ды лесу — здавалася, жыло, купаючыся у гарачых прамянях паўдзённага сонца.

— Ты толькі паглядзі: якая прыгажосць ! — захаплялася Ядзя, любуючыся краявідам, што рассцілаўся ля падножжа пагорка.

— Так, прыгожа. Гэтакі парадыз эканом класа. Танна ды прыгожа, — пракаментавала Божэна.

— Ну што у цябе за характар?! Перада мной хоць не прыкідвайся, а то я не ведаю: цябе не да спадобы ні мора, ні пальмы, ні іншая экзотыка. Ці не ты у мінулым годзе два тыдні праседзела у нумары гатэля замест таго, каб грэцца на трапічным сонейку?

— Трапічнага сонца мне і на родных прасторах хапае, сёння вунь зноў за трыццаць градусаў. Прырода, як бачыш, і ў нас дастаткова прыгожая. Так што, а ніякай патрэбы, пакідаць нумар у мяне не было. І потым, твае гламурныя пляжы апошнім часам па колькасці яскравых прадстаўнікоў былых краін Савецкага Саюза нагадваюць узбярэжжа Чорнага мора трыццацігадовай даўніны. А тут цішыня.

— Добра, прыпыні сваю выкрывальную прамову ды хадзем хутчэй купацца.

— Купацца — гэта, вядома, добра. Вось толькі ты, Ядзя, спытала у старога: рэчка глыбокая ці не?

— Нічога я не пыталася, — здзіўлена паглядзела тая на сястру, — а табе навошта?

— Затым, сястрычка, што а ні ты, а ні я асабліва плаваць не умеем.

— Вось ты аб чым. Гэта у цябе стаж «утопленіка» кажа, — ухмыльнулася Ядзя.

— Тэбе майго стажу мала, сваім вырашыла абзавесціся? Толькі глядзі: Янэка няма — ратаваць не будзе каму, — не засталася у баргу Бажэна.

— Калі ты у нас такая разумная, чаму сама не спытала?

— Я?! Я-та спытала.

— І?

— Мелкая рэчка, а пасля такой спякоты зусім абмялела.

— Ай, Бажэна, Бажэна! — пахітала галавой Ядзя. — Праўду кажа Янэк: як цябе толькі Анджэй трывае?

— Вось у яго і спытай. Дык ты ідзеш купацца?

Дзяўны спусціліся з вяршыні пагорка да ракі. Бажэна пасцяліла на пяску ручнік ды уладкавалася на ім. Ядзя накіравалася да вады.

— А ты? — спытала яна у сястры.

— Ідзі. Я потым.

Бажэна зручней уладкавалася на ручніку ды прыплюшчыла вочы. «Добрае пытанне, — думала яна, — як мяне трывае муж?»

З Анджэем яны пазнаёміліся чатыры гады таму, на вяселлі Ядзі ды Янэка. Да таго часу Бажэна ужо досыць, што чула аб будучым сваяку. Родныя ужо былі знаёмыя са старэйшым братам зяця. Анджэй падабаўся літаральна усім: ад капрызнай, вечна усім незадаволенай бабулі да стрыманага ды разважлівага бацькі. У душы дзяўчыны усе гэтыя захапленні будучым сваяком выклікалі пачуццё непрыязнасці да мужчыны. Дзяўчына не любіла канкурэнцыі. «Проста ідэал, а не чалавек», — з сарказмам думала яна. — «Як бы на яго фоне не зарабіць комплекс непаўнавартаснасці».

Растлумачыць з рацыянальнага пункту гледжання сваё стаўленне да незнаёмага чалавека, Бажэна не магла, але менавіта па прычыне гэтай завочнай непрыязнасці, намагалася па магчымасці адкласці знаёмства з братам Янэка. Настаў дзень вяселля малодшай сястры — ды цягнуць далей было не магчыма. Браты аказаліся надзіва падобнымі: абодва высокія, з цёмна-русымі валасамі, у абодвух пад дарагімі касцюмамі хаваліся дужыя, спартыўныя цела. Адрозніваў іх колер вачэй: у Янэка яны былі карымі, а у яго брата — шэрымі. Ды і старэйшы брат быў крыху больш хударлявы. Сходства Анджэя з братам некалькі зменшыла непрыязнасць дзяўчыны да яго, бо Янэк ёй падабаўся ды як зяць цалкам задавальняў.

Усю цырымонію дзяўчына намагалася трымацца далей ад маладога чалавека. І усё нібыта ішло добра, пакуль ладна захмялелыя госці не вырашылі арганізаваць наўпрост падчас вяселля сватаўство яшчэ адной, на іх думку, цудоўнай пары. Новым аб'ектам для аматараў злучаць чужыя сэрцы сталі Анджэй ды Божэна. Разагрэтыя алкаголем госці патрабавалі пацалунку ужо ад іх. Зразумеўшы, што спрачацца з выпіўшымі людзьмі бессэнсоўна ды сябры будуць лямантаваць да таго часу, пакуль не атрымаюць сваё, дзяўчына змірылася з вымушанымі абставінамі. У рэшце рэшт, у нявінна-сваяцкім пацалунку яна не бачыла вялікай крамолы.

Але гэткай выхадкі з боку Анджэя Божэна не чакала. Мужчына, зусім не саромеючыся, абняў яе ды прыціснуў да сябе так, каб людзі маглі бачыць толькі яго спіну. Госці радасна запляскалі… Гэта быў далёка не сяброўскі пацалунак! Адарваўшыся ад вуснаў Божэны, мужчына яшчэ нейкі час трымаў яе у абдымках, даючы магчымасць апамятацца. Дзяўчына была у шаленстве, толькі нежаданне сапсаваць сястры вяселле ды наяўнасць выхавання утрымалі яе ад імкнення зладзіць добраю сварку. Пасля таго, што здарылася, як толькі узнікла магчымасці дзяўчына пакінула банкетную залу ды выйшла на свежае паветра.

Адчыніўшыы сумачку, яна дастала з яе цыгарэты ды запальнічку. Як на ліха, тая зацята не жадала працаваць. Захапіўшыся валтузнёй з запальнічкай, Божэна не заўважыла, як нехта падышоў да яе. Увагу яе прыцягнуў толькі нечакана узніклы у цемры маленькі язычок полымя. Яна падняла галаву, паглядзела на неспадзяванага дапаможніка. Полымя асвятліла шэрыя, пасмешлівыя вочы.

— Анджэй, — зацягнуўшыся цыгарэтай, з абурэннем загаварыла яна, — навошта ты гэта зрабіў?!

— Ты так старанна пазбягала сустрэчы са мной, што я падумаў: а раптам мне не прадставіцца яшчэ такая магчымасць.

— Жартуеш?! — гэты самаўпэўнены тон дратаваў яе яшчэ больш.

— Зусім не, — паківаў галавой Анджэй. — Ты вельмі прыгожая дзяўчына, так што мая рэакцыя была натуральнай.

— Ты знаходзіш? — Божэна хмыкнула. — Прабач, але я не ацаніла такога падыходу. Шкадую, але такая магчымасць насамрэч больш не прадставіцца, — сыходзячы, заявіла Божэна.

Анджэй праводзіў дзяўчыну зацікаўленым позіркам. Астатнюю частку вечара ды наступны дзень ён трымаўся у баку ад новай сваячкі, усім выглядам паказваючы, што нічога асаблівага паміж імі не адбылося, так невялікае непаразуменне. Божэна ж непаразуменнем гэта не лічыла ды спадзявалася, што іх знаёмства на гэтым і скончыцца. Але не тут-то было...

Не паспелі Ядзя з мужам абзавесціся домам у Любліне, як неўзабаве там жа з'явіўся Анджэй. Маладзены спачатку палічылі, што брат проста прыехаў у госці, але не... Пражыўшы нейкі час у іх, мужчына набыў уласнае жыллё. На пытанні, як ён збіраецца весці справы, калі сам жыве у адным горадзе, а кампанія знаходзіцца у іншым, ён адказваў:

— А што, уласна, замінае мне адчыніць філіял тут? З кіраўніцтвам варшаўскага аддзялення выдатна справіцца мой намеснік, Лукаш. Ды і потым: мне проста захацелася павярнуцца у родны горад.

Такі адказ задаволіў усіх, нічога дрэннага у пашырэнні кампаніі ніхто не бачыў. Анджэй жа актыўна прыняўся за працу. У той час Божэна амаль не сустракалася з ім. Бачыліся яны хіба што на нейкіх сямейных святах. Ведаючы аб тым, што у братоў няма нікога, акрамя адзін аднаго, сям'я дзяўчат, якая папоўнілася да таго часу новым чальцом — маленькім Хенрыкам, ахвотна прыняла у свае шэрагі і Анджэя. Так што, праз нейкі час, Божэна ужо пачала сумнявацца: колькі ж дакладна дзяцей у яе бацькоў.

Анджэй ды Янэк лёгка знайшлі агульную мову з яе роднымі. Тыя ж, у сваю чаргу, не маглі нарадавацца на зяця, да Анжэя ж яны ставіліся з павагай. Бажэна ж, пры усёй сваёй прадузятасці, вымушаная была аддаць належнае старэйшаму брату Янэка. Па-першае, яго унікальнай здольнасці атрымліваць прыбытак літаральна з нічога, бо новы філіял яго кампаніі не толькі паспяхова акупляўся, але і абяцаў прыносіць добры прыбытак. Па-другое, здзіўляла яе і камунікабельнасць мужчыны — Анджэй мог знайсці агульную мову з кім заўгодна. Гэта быў адзіны чалавек, якога за некалькі год знаёмства яна ні воднага разу не змагла вывесці з сябе, хоць і прыкладала да гэтага нямала намаганняў.

Ахарактарызаваць свае адносіны з Анджэем дзяўчына наогул не магла. Наўрадці хто-сці мог сказаць, што паміж імі штосьці ёсць, але, нягледзячы на гэта, Божэна у поўнай меры адчувала яго прысутнасць у сваім жыцці. Маладыя людзі побач з ёй з'яўляліся ды знікалі, не выклікаючы, а ніякага жадання завесці сур'ёзны раман, не кажучы ужо аб тым, каб выйсці за каго-небудзь з іх замуж. А Анджэй быў заўсёды. Не кімсьці для яе. Не. Проста быў, ды усё. Божэна не раўнавала яго да шматлікіх жанчын, з якімі ён з'яўляўся, выдатна ведаючы: сваяк жаніцца не спяшаецца. Ёй здавалася, так будзе заўсёды, што іх абодвух больш цікавіць кар'ера, а не шлюб. Галоўнае, у чым была перакананая Божэна — яны абсалютна абыякавыя адзін да аднаго, як мужчына ды жанчына. Пакуль аднойчы...

— Сястрычка, ты б не магла сёння прыехаць да нас дадому? — у тэлефоннай слухаўцы голас сястры гучаў неяк занепакоена.

Дзяўчына не стала высвятляць нічога па тэлефоне ды накіравалася да малодшай сястры.

— Ну, што ты хацела? — спытала Божэна, працягваючы Хенрыку цацку, прывезеную дзеля яго.

— Для пачатку — праходзь, — прапанавала Ядзя сястры.

Дзяўчына накіравалася на кухню. Там за абедзенным сталом піў каву Янэк. Аднаго позірку ёй хапіла, каб зразумець: зяць чымсьці раздратаваны ды занепакоены.

— Прывітанне, ты дома? — здзівілася Божэна.

— Дома, — буркнуў у адказ зяць.

— Ды што у вас адбылося?! — не вытрымаўшы, спытала дзяўчына, уладкоўваючыся на падваконніку.

— Анджэй з'язджае, — прымаючы з рук мужа парожні кубак, адказала Ядзя.

— Ну з'язджае ды з'язджае. Куды ж ды як надоўга?

— Ты не зразумела, ён увогуле з'язджае. Цалкам перадае справы па люблінскім філіяле Янэку ды павяртаецца у Варшаву.

— Чаму? — пацікавілася Божэна, адчуваючы, што настрой у яе пачынае імкліва пагаршацца.

— Чаму?! — раўнуў Янэк так, што абедзве дзяўчыны уздрыгнулі ад нечаканасці. — Ты столькі часу зводзіш майго брата, а зараз пытаешь: чаму ён з'язджае! Напэўна, стаміўся ад тваіх капрызаў.

— Ды патлумачце вы толкам, што адбылося! — не вытрымліваючы, ускіпела Божэна.

— Сястрычка, — адказаў Янэк, — не будзь дурніцай. Я-та ведаю, ты значна разумнейшая, чым жадаеш здавацца.

— Янэк, родны, я шаную тваё меркаванне пра мае інтэлектуальныя здольнасці, але на гэты раз я сапраўды нічога не разумею.

— Анджэй кахае цябе, — на адным дыханні выпаліла Ядзя. — Аб гэтым ведаюць усе: ад партнёраў да прыбіральшчыцы офіса. Толькі ты нічога не ведаеш, ці не хочаш ведаць. Ты ж у нас вельмі ганарлівая. Ну пацалаваў цябе хлопец без твайго дазволу, дык не, каб адзін раз вымавіць ды забыць. Ты зладзіла яму экзэкуцыю даўжынёй у некалькі гадоў! Ці не занадта? — працягвала выгаворваць сястры Ядзя.

— Хопіць! Дзе ён зараз? — спытала Божэна, саскокваючы з падваконніка.

— У офісе.

Схапіўшы ключы, дзяўчына выбегла з кватэры сястры. «Не можа быць, нейкае глупства. Анжэй закахаўся», — паўтарала яна услых. А памяць паслухмяна падсоўвала розныя выявы з мінулага, ды унутраны голас здзекліва цвердзіў: «Можа, яшчэ як можа!» Ды, насамрэч, Анджэй казаў, шмат разоў казаў, а яна усё прымала за жарт ды не звяртала увагі.

У прыёмную генеральнага дырэктара дзяўчына уляцела куляй, чым напалохала сакратарку Анжэя.

— Панна Старжэцкая, пан Анджэй зараз не прымае, — падымаючыся з-за стала насустрач Божэне, сказала яна. — Ён заняты, — ядавіта дадала сакратарка.

Аб тым, што сакратару Анджэя яна не падабалася, дзяўчына ведала даўно. Пры іншых абставінах яна абавязкова адпусціла б пару шпілек у адрас знахабілай служачай, але зараз, у яе не было на гэта часу. Не звяртаючы на словы сакратаркі увагі, яна накіравалася да дзвярэй кабінета. Спыніўшыся каля ганку, Божэна абярнулася тварам да жанчыны.

— Вось гэта, панна Багуслава, вы адкажыце любому, хто увойдзе у прыёмную пасля мяне, — сказала яна і, адчыніўшы дзверы без стуку, увайшла у кабінет.

Анжэй сядзеў за сталом, уставіўшыся у манітор камп,ютара, побач з ім стаяла пачатая бутэлька каньяку. «Раз каньяк, значыць, справы у нас зусім дрэнныя, — падумала Божэна, — ну нічога, гэта мы зараз выправім».

— Панна Багуслава, я, здаецца, прасіў! — не адрываючы вачэй ад манітора, раздратавана прамовіў ён.

— Твой сакратар перадала мне тое, аб чым ты прасіў. Я толькі не ведала, што распіццё каньяку — гэта такі адказны занятак, якому ні у якім разе нельга заважаць.

Пачуўшы яе голас, Анжэй уздрыгнуў.

— Ты?! — са здзіўленнем глядзеў на дзяўчыну мужчына.

Божэна прайшла па кабінеце ды спынілася каля стала.

— Я, дарагі, я. Не знаходзіш, што нам трэба паразмаўляць?

— Аб чым? — Анжэй устаў з-за стала ды падышоў да вакна. Ён стаяў так, каб Божэна магла бачыць толькі яго спіну.

— Пра тое, чаму ж ты вырашыў з'ехаць, — уладкоўваючыся за яго спіной у крэсле, сказала дзяўчына.

— Янэк распавёў, — хутчэй сцвярджальна, чым пытальна прамовіў мужчына.

— Так. І ведаеш, ён распавёў не толькі пра твой ад'езд.

Анжэй рэзка абярнуўся. Божэна сустрэлася з ім позіркам.

— Паслухай, Жэна, дзеля чаго ты прыехала? У ва што ты, на гэты раз сабралася пагуляць? Ведаеш, я ужо стаміўся ад тваіх гульняў.

— Анжэй, я прыехала паразмаўляць.

— Два гады паразмаўляць з табой спрабаваў я! Ты не жадала слухаць. Хопіць, Божэна, я так больш не магу, я ж табе не хлопчык.

— І тым не менш ты мяне выслухаеш, — працягвала маладая жанчына. — Ты пачаў наша знаёмства з таго, што пацалаваў жанчыну, якую бачыў першы раз. Ты мяняў жанчын як пальчаткі. Ты, мяркаваў, што я буду успрымаць гэта як прызнак кахання? Так, Анджэй, ты казаў майму бацьку, што гатовы ажаніцца на яго дачцэ, нягледзячы на яе «чароўны» характар, але ты насамрэч лічыш, што гэта выглядае як прызнанне? Што я павінна была паставіцца да гэтага сур'ёзна?

— Паслухай мяне, дзяўчынка, — загаварыў мужчына. — Ты нават не ўяўляеш, колькі разоў я шкадаваў аб тым пацалунку, я хацеў усё выправіць... Разумеў, што зняважыў цябе. Я памыліўся, палічыўшы, што ты проста разбэшчаная татава дачка, якая пазбягала знаёмства са мной з-за нейкіх недарэчных капрызаў. Так, я проста хацеў паставіць цябе на месца, зачапіць цябе гэтак жа, як мяне зачапіла твая неабгрунтаваная непрыязнасць. Але, калі я убачыў жанчыну, якая імкнецца атрымаць адукацыю, будаваць кар'еру ды сама сябе забяспечваць, я зразумеў, што быў не правы. Так, я не умею заляцацца так, як аб гэтым пішуць у раманах, таму што рос не у багемным асяроддзі, а на рабочай ускраіне Любліна. Ну даруй, але я гатовы быў чакаць, выбачаць любыя твае выбрыкі. Толькі, Жэна, усяму ёсць мяжа. Я не збіраюся вечна рабіць з сябе ідыёта. — Анжэй паглядзеў на дзяўчыну. — А зараз проста прашу: сыходзь!

Але Божэна так і засталася сядзець у крэсле.

— Не! Ты сам сказаў, што тады здзейсніў памылку. Але ты маеш рацыю: мне не варта было выяўляць з сябе капрызную дзяўчынку столькі часу. Прабач, я таксама была не правая. Але, зараз я не жадаю памыліцца зноў.

— Я не разумею, што ты хочаш сказаць? — тон Анжэя стаў вельмі стомленым.

Божэна падышла да мужчыны ды, узяўшы з яго рук келіх, наліла у яго каньяк, потым залпам выпіла.

— Ну і гідота, — паморшчылася яна. — Тут няма чаго разумець. Проста адкажы сам сабе: ты сапраўды хочаш з'ехаць ды насамрэч хочаш, каб я зараз сыйшла?

Анжэй уважліва паглядзеў на яе.

— А чаго хочаш ты, Жэна?

Божэна наблізілася да яго настолькі, што адлегласць паміж імі стала не больш за некалькі сантыметраў, падняла галаву ды, гледзячы наўпрост у вочы, адказала:

— Я дакладна ведаю, чаго я не хачу. — Яе рукі апынуліся на грудзях Анжэя.

— І чаго ж? — спытаў той.

— Не хачу цябе страціць. Я кахаю цябе, — набраўшыся смеласці, выдыхнула Божэна.

Мужчына пасміхнуўся:

— Я спадзяюся, што у цябе не войдзе у звычку кожны раз, калі ты захочаш мне аб гэтым сказаць, напівацца каньяком.

— Мяркую, што не, але папярэджваю: прозвішча я пакіну сваё.

— Ох, Жэнка, ты невыпраўная.

Праз паўгода яны ажаніліся.

— Божэна, ты што, заснула? — спытала Ядзя, уладкоўваючыся побач з сястрой на ручніку.

— Не. Проста задумалася, — жмурачыся ад сонца, адказала тая.

— Так. Ну табе карысна.

— Табе, дарэчы, таксама.

Абмен любезнасцямі завяршыўся.

— Між іншым, — павярнуўшыся на спіну, працягнула Божэна, — касцёл неяк ажыў.

— У якім сэнсе?

— У наўпроставым. Працоўныя прыехалі, так што наш адпачынак, здаецца, будзе безнадзейна сапсаваны. А так хацелася паляжаць у цішыні на траўцы, паслухаць птушак ды журчанне вады.

— Божэна, ты што, на сонейку перагрэлася? Ты ды цішыня — рэчы дрэнна сумяшчальныя, — пасміхнулася малодшая сястра.

— Ведаеш, што мне не дае спакою? — памаўчаўшы крыху, сказала Бажэна.

— Што? — ляніва працягнула Ядзя.

— Чаму усё ж такі прадзед з'ехаў адсюль?

— Ну як чаму. Год жа быў 46-ы, а ён, як было прынята выказвацца, з былых...

— Ядзя, не вярз лухту! Гэта толькі у фільмах аб сталінскай эпохі ссылаюць ды расстрэльваюць усіх каго знайшлі. Насамрэч, нягледзячы на увесь маштаб рэпрэсій, шмат каму пашанцавала выжыць ды нават неблага уладкавацца пры новай уладзе.

— Тады не ведаю. Ды, потым, адкажы: табе-то гэта навошта?

— Ежы быў чалавек далёка не дурны, нават наадварот, — адказала Божэна. — Ды. раптам такі нелагічны учынак. З чаго б?

— Ты ж прабабулю ды яе апавяданні лепш памятаеш — табе і адказваць.

— Ды у тым і справа! Марыя распавядала шмат аб чым: аб сядзібе, аб жыцці да прыходу камуністаў, аб сваёй сям'і ды нават аб тым, за якія заслугі перад Айчынай продкаў яе мужа выслалі з Варшавы на ускраіну краіны. Вось толькі аб тым, з-за чаго яны збеглі у Беларусь, яна ніколі, наколькі я памятаю, не казала.