ხუთი სახლი ყაზბეგის ქუჩაზე.

ყველას გაეცინა. ქუჩა თვალწინ ცოცხლდებოდა, ივსებოდა სიცილით და ამ განსაკუთრებული, მამუკაური მაგნეტიზმით. მან იცოდა, როგორ ყოფილიყო თავისი ყველასთვის – ბებიებისთვისაც და ჩვენთვის, ახალგაზრდებისთვის. ის არა უბრალოდ დაბრუნდა – მან დააბრუნა ქუჩას მისი ზაფხულის, ხმაურიანი, უაზრო სუნთქვა.

ჭანიშვილების მეორე სართულის ფანჯარა გაიღო და გამოჩნდა ლუკა. მან შეხედა მამუკას და გაეღიმა.

– ისევ გაგვიხარდა, – თქვა მან მშრალად. – კეთილი იყოს შენი მობრძანება.

– ლუკა, ძმაო! – არ დაიბნა მამუკა. – შენ გაიზარდე! ანდა ორ თვეში დამავიწყდა, როგორი ჯუჯები არიან აქ ყველა? საღამოს მოდი, ახალი კასეტა მოვიტანე!

საღამოს, როგორც იწინასწარმეტყველეს, მასცავლიშვილების სახლთან შეიკრიბა ქუჩის ახალგაზრდობა. მამუკა აღმოჩნდა მიზიდულობის ცენტრი, ადამიანური კოცონი. ის ურიგებდა ჩამოტანილ კასეტებს უცხო მუსიკით, აჩვენებდა ჟურნალ იუნოსტს სანიშნეებით საინტერესო გვერდებზე და დაუსრულებლად ყვებოდა.

– და წარმოიდგინეთ, საღამო, ვარსკვლავები ბაკურიანზე, ფიჭვისა და რომანტიკის სუნი. და აი, ის თბილისელი ლომი, ისეთი თვალებით მიყურებს... მეუბნება: მამუკა, შენ ნამდვილი პოეტი ხარ. მე ვიღებ მას ხელში და ვჩურჩულებ ყურში: თქვენ ჩემი მუზა ხართ! ამაგონეთ.... და ამ მომენტში კარი იღება, შემოდის მამამისი. და ისეთი მშვიდი ხმით მეკითხება: შვილო, ეს ის მამუკაა, რომელმაც წუხელ ჩვენი ბულდოგი ძეხვით აჭამა, რომ შენთან სალაპარაკოდ? მუზა, ამბობ?.

ყველა სიცილით იფრქვეოდა. სიცილი იყო ხმამაღალი, გადამდები და ისეთი საჭირო ყველაფრის შემდეგ, რაც იყო. მეც ვიცინოდი, ცრემლებს ვიმშრალებდი. ჩანდა, რომ ამ სიცილით ჩვენ ბოლოს და ბოლოს ჩამოვრეცხეთ ჩვენი ეზოდან მწუხარების მინარევი, რომელიც დარჩა მერიის შემდეგ. ლუკაც კი იღიმებოდა კუთხეში, თავს აქნევდა. გიორგი იჯდა ჩემ გვერდით და რაღაც ეჭვიანულად ბუზღუნებდა კლოუნს და ცირკაჩზე, მაგრამ თვითონაც ვერ აშორებდა თვალს მამუკას, მოხიბლული იყო მისი უაზრო თავისუფლებით.

როცა ყველა ნელ-ნელა გაიფანტა, ბაბა ვარდომ სკამიდან შესძახა მამუკას:

– ხვალ შემოდი, ღვეზელებს მოგიტოვებ! რაღაც უბედური ხარ, ყველა გოგო გარბის შენგან!

– ბებო, – პასუხი გასცა მან, თაყვანი სცა, – მე უბედური კი არა, მე – თავისუფალი მხატვარი ვარ! ღვეზელებს კი... მე ყოველთვის ღვეზელებზე ვარ!

მამუკა დაბრუნდა. და მასთან ერთად დაბრუნდა ჩვენს ქუჩაზე რაღაც ძალიან მნიშვნელოვანი – მსუბუქი, სულელური და სრულიად აუცილებელი უფლება, უბრალოდ იყო ბედნიერი. მაშინაც კი, თუ ამისთვის საჭიროა ოდესმე სხვისი ბულდოგი ძეხვით გამოკვებო ან სამ სიცრუეში მოიტყუო.

გიორგი, კარამდე რომ მაცილებდა, მკითხა:

– აბა, საინტერესო იყო?

– საინტერესო, – გულწრფელად ვუპასუხე მე. – მასთან არ მოგბეზრდება.

– მხოლოდ და მხოლოდ, – ჩაიბურტყუნა მან. – ხმაური, ჩხაკუნი, შიგ კი

– ვინ თქვა, რომ შიგ ერთი რამ უნდა იყოს? – მოულოდნელად ჩემთვის ვუპასუხე. – იქნებ, ვიღაცას შიგ ჩუმი გონება აქვს, როგორც ლუკას. სხვას კი – აი, ასეთი მარადიული სადღესასწაულო ფეერვერკი. ორივე – მართალია.

გიორგიმ გაკვირვებულმა შემომხედა და არაფერი უპასუხა.

ჩვენ ყველანი აქ რაღაცნაირად ვცდილობდით, გაგვზარდა. ლუკა – თავისი გონებით და განმარტოებით, გიორგი – თავისი სერიოზულობით. მე – ჩემი დასკვნებით ცხოვრებასა და სიკვდილზე. მამუკა კი... ის იყო ზრდასრული ერთადერთში: უნარში, არ ეშინოდა, რომ სულელად გამოჩენილიყო. მზადყოფნაში, ხმამაღლა წაექცა, ხმამაღლა ჩამომჯდარიყო გუბეში და ხმამაღლა ეთქვა ამის შესახებ, რომ ირგვლივ ყველას სიცილი ატყდომოდა. და ამაში იყო თავისი, განსაკუთრებული სახის მამაცობა. არა ის, რაც ეყრდნობა ჯიუტ სიჩუმეს, როგორც მამაჩემს. არამედ ის, რომელიც გადმოედინება გარეთ, როგორც შამპანური – მჭკნარი, ცხვირში ხვდება, მაგრამ მყისიერად ამაღლებს გუნებას.

Глава 6

ყავა, ლობიო და მარადიული ბუტბუტი

კვირადღე მწვერვალში იყო – ის ზარმაცი, ბლანტი დრო, როცა უკვე ბანაობდი, საზამთროც ჭამე და უსაქმურობისგან ტანჯვას იწყებ. ჰაერი მდინარეზე კანკალებდა, გახურებული ხრეშისა და ტალახის სუნი იდგა, და ციკადებიც კი, ჩანდა, ბუჩქებში მიათრთნენ.

– ეი, ყაზბეგელებო! გამოდით!

მეზობელი ქუჩიდან ბიჭების ხმა გაისმა, როგორც განგაშის სიგნალი. ბჟუჟასკენ მიმავალ ბილიკზე იდგა მაყვანეთელი ბიჭების შეკრება – ხმაურიანი, სიმაგრო, მუდამ თავგადასავლების მაძიებლები.

გიორგი, რომელიც ვერანდაზე ლიმონათის ბოთლით იჯდა, მყისიერად მოეწყო. – ლევან! მამუკა! ლუკა! – შესძახა მან სახლებისკენ. – მაყვანეთელები ფეხბურთზე მიწვევენ!

ლევანი ერთ წუთში გამოჩნდა, მშვიდი და თავმოყრილი, საკონტროლო წინ. მამუკა გადმოხტა შორტებითა და მაისურით, გზად კედებს იკვრავდა. – მეც? – გამოიხედა ფანჯრიდან დათო. – შენ კარში იქნები, – ჩააგდო გიორგიმ ისეთი ტონით, რომელიც წინააღმდეგობას არ იღებდა.

ლუკა გამოვიდა ბოლოს, ისეთი სახით, თითქოს ის გამოაღვიძეს მნიშვნელოვანი სახელმწიფო საქმეებისგან. მას ფეხბურთი არ უყვარდა და არ ეხერხებოდა, მაგრამ მეგობრებზე უარის თქმა არ უნდოდა. – მე მცველობაში, – გააფრთხილა მან. – კარგი, – ჩაიცინა მამუკამ. – მაინც ადგილს დაიკავებ.

მე, როცა მათი მზადება დავინახე, ვერანდიდან გადმოვხტი: – მეც თქვენთან! ვნახავ.

თამაშობდნენ ქვემოთ, მდინარესთან. იქ, სადაც განიერი ჭალის მდელოები ტყემდე იყო გადაჭიმული, ადგილობრივმა ბიჭებმა დიდი ხნის წინ მოაწყვეს მინდორი. კარების მაგივრად იდგნენ ნაირბაჟი დიდი ქვები, რომლებიც უხსოვარი დროიდან ვიღაცამ მდინარიდან ამოათრია. მეც ადრე ვთამაშობდი ფეხბურთს მეგობრებთან, მაგრამ მერე გავიზარდე და უარი ვთქვი.

თამაში ლიხად დაიწყო. გიორგი, როგორც ყოველთვის, დარბოდა მოედანზე, თითქოს ცდილობდა კოსმოსში გარღვევას. ლევანი თამაშობდა გათვლით და მკაცრად – ის არ იყო სწრაფი, მაგრამ თავით კარგად მუშაობდა, იტაცებდა ბურთებს და აკეთებდა ზუსტ გადაცემებს. მამუკა დარბოდა შეშლილივით, მაგრამ ბურთი მასთან იმდენ ხანს ჩერდებოდა, რომ საჭირო იყო, რომ საკუთარ ფეხებზე წაექცე. – შენ რა გაწუხებს! – ყვიროდა მასზე გიორგი, როცა მამუკა კარებში დარტყმის ნაცვლად, რატომღაც აკეთებდა ზედმეტ ფინტს და კარგავდა ბურთს. – მე არტისტი ვარ და არა ფეხბურთელი! – იმეტებოდა ის.

ლუკა მცველობაში იდგა ისეთი სახით, თითქოს მუზეუმის ექსპონატს იცავდა. როცა ბურთი მისკენ მიფრინავდა, ის ორიდან ერთს აკეთებდა: ან ფილოსოფიური სიმშვიდით უშვებდა, ან, თუ თამაშში ჩართვა მოუწევდა, სადმე აგდებდა, ოდნავ შორს. – ლუკა, ეს ბურთია და არა საჭადრაკო მხედარი, მას წიხლი უნდა! – ყვიროდა მამუკა.

კარში დათო მთელი ძალით ცდილობდა. ის ცუდი მეკარე არ იყო – რეაქცია ჰქონდა, ხტომაც. მაგრამ მაყვანეთელ ბიჭებთან, მათ წინაშე, თავს იკუმშებოდა. როცა მასზე გოლიათი კაცი მოფრინავდა, დათო ხშირად თვალებს ხუჭავდა და უბრალოდ იქითვე ესროლებოდა. – დათო, დაიჭირე! – მხარს ვუბამდი მე ნაპირიდან. – შენ მათზე უკეთესი ხარ!

და დათო იჭერდა. ატარებდა, მაგრამ იჭერდა.

მეორე ტაიმის ბოლოს ანგარიში 5:4 იყო ჩვენთა სასარგებლოდ. გადამწყვეტი გოლი გაიტანა გიორგიმ – ქვემეხისებრი დარტყმით, რომლისგანაც მეტოქის მეკარემ მხოლოდ დახამხამება მოასწრო.

მაგრამ იმის მაგივრად, რომ დამარცხება ეღიარებინათ, მაყვანეთელმა ბიჭებმა ხმაურის ატეხა დაიწყეს: – ეს გოლი არ იყო! ბურთმა ხაზი არ გადმოკვეთა! – როგორ არ გადმოკვეთა? მე თვითონ ვნახე! – აღშფოთდა გიორგი. – შენ სად იდექი? იქ მსაჯი არ იყო, არ ითვლება!

მათი მთავარი წამქეზებელი იყო ტანზე დაბალი, მეტსახელად ჩიკა – თავხედი, მუდამ განახევრებული თვალებით. იგი მიუახლოვდა ლევანს. – მისმინე, ჭკუას. თქვენ წააგეთ. ეგრე, შენზე პაკეტი სიგარეტი. პირობა იყო. – რა პირობა? – ლევანმა წარბიც კი არ მოხარა. – არანაირი პირობა არ ყოფილა. თქვენ წააგეთ. – არა ყოფილა? – ჩიკამ მკერდში უბიძგა. ის შეირყა, მაგრამ გაძლო. – შენ კიდევ მელაპარაკე. მოდი, ჩქარა, გაიქეცი მაღაზიაში და კარგად დავშორდებით.

გიორგი წინ გაიჭიმა, მაგრამ ლევანმა ჟესტით შეაჩერა: – არაა საჭირო. მე არაფერს არ ვყიდულობ. ჩვენ სამართლიანად მოვიგეთ.

გარშემო ჰაერი შესქელდა. მეზობელი ბიჭები ჩვენების გარსში იჭერდნენ. მამუკა მოიწყო, მზად იყო, თუ არა ჩხუბისთვის, გასაქცევად და დასახმარებლად. ლუკამ სათვალეები აიღო და ჯიბეში გამოაცალა – ჟესტი, რომელიც ნიშნავდა, რომ ის მზად იყო ნებისმიერი შედეგისთვის, თუნდაც ყველაზე სულელურის.

და მაშინ წინ გამოვედი მე.

– ჩიკა, სულ გაგიჟებული ხარ? – ჩემი ხმა ზანზარებდა. – თვითონ წააგეთ, ახლა ჩვენებს ბრალს სდებთ? ნაბიჭვრები!

ჩიკა შემომებრუნდა, კბილები გამოაჩინა: – ეგ, ნინო-მანდარინო. შენ საერთოდ ჩაეშვი, შენს საქმეში არ ერევი. წადი, ჯობია, კომპოტი ხარშო, გოგო.

მისი კომპანიიდან ვიღაცამ ღრიალი მოჰკრა. მე ვიგრძენი, როგორ შემომედინა სისხლი სახეზე. მაგრამ თავი შევიკავე. ჯერ.

– კიდევ ერთი სიტყვა, – გამოვხატე კბილებს შუა, – ისეთ კომპოტებს მოგიხარშავ, რომ არ გადახდება. – აი მეშინია-მეშინია, – ჩიკამ ნაბიჯი გადადგა ჩემკენ, დამაშტერდა. – რას მიზამ, გოგო?

– ეს გინახავს?

მე ავაფრიალე და მუშტი ჩავარტყი პირდაპირ თვალში. დარტყმა ზუსტი და ძლიერი იყო – ბიჭებთან წლებიანი ურთიერთობა, ხეებზე ცოცხლა, ბაზრიდან მძიმე ჩანთების ტარება აისახა. ჩიკამ ააჰა, სახეზე ხელი აიტაცა, უკან დაიხია.

– ხომ გა... – ჩიკამ ხელი ასწია, მაგრამ გიორგი და ლევანი უკვე გვერდით იყვნენ. – მხოლოდ შეეხე, – ჩუმად, მაგრამ ძალიან მნიშვნელოვნად თქვა ლევანმა. გიორგი მუნჯად მუშტები მოკრა.

მამუკამ ისტვინა – შორიდან, სახლებიდან, ვიღაცის ყეფა გამოეხმაურა. შეიძლება დახმარება არ ჩქარობდა, მაგრამ ხმამ მაწური იმოქმედა.

ჩიკამ შეეხო ადიდებულ თვალს, მიმოიხედა ჩვენებს – ჯიუტ ლევანს, ჩხუბისთვის მზად გიორგის, უცნაურად მშვიდ ლუკას, აღგზნებულ, მძიმედ მოსუნთქავე მე – და გადააფურთხა.

– კარგი, – გამოსცრა კბილებს. – თქვენი იყო. მაგრამ ეს არ არის დასასრული.

– დასასრულია, – მოვკვეთე მე. – და თვალიც დაიმახსოვრე. იმისთვის, რომ იცოდე, როგორ ელაპარაკო გოგოებს.

მეზობელი ბიჭები, ჩურჩულით, წავიდნენ. ჩიკა მიდიოდა ბოლოს, სულ უკმაყოფილოდ გვიყურებდა და ბრაწუნა სილას ეხებოდა.

როცა ისინი კუთხეს მიღმა გაქრნენ, მამუკამ ამოისუნთქა: – ნინო... – იცი, – მან თავი კომიკურად დაუქნია, – არა უშედეგოდ ვარჯიშობდი თქვენზე... – მან გაიხსენა ბავშვობა, როცა მას, გიორგის, ლევანსა და ლუკას ჩემგან ხშირად ხვდებოდათ. მე ისინი მაღალი და მყარი ვიყავი. – საშინელება? – ჩავიცინე მე, კიდევ მძიმედ ვსუნთქავდი. – ბრწყინვალე! – გამოაცხადა მან. – თვალი კინაღამ გამოაცალე! ნინო-ტერმინატორი!

დათო უყურებდა და თაყვანს სცემდა, შიშში იყო. – რატომ ჩაერიე? ის ხომ ხარივით მაგარია! – მე პატარა ვარ, მაგრამ ბოროტი, – მოვკვეთე მე. მერე ლევანს მივუყურე. – შენ როგორ ხარ? – მე? – ლევანმა სათვალეები გაისწორა, რომელიც უკვე მოასწრო ჯიბიდან ამოეღო. – მე ნორმაში. მადლობა შენ. მაგრამ ასე კიდევ აღარ გააკეთო. – რატომ? – იმიტომ, რომ მე თვითონ უნდა გამეკეთებინა. შენ კი მომასწარი.

გიორგი მოვიდა ჩემთან და ჩუმად გამომიწოდა ლიმონათის ბოთლი. – ნახე, დალიე. და... კარგი ხარ. – ეს თითქმის აღიარება იყო. თითქმის.

ჩვენ ვიდექით ნაპირზე, ხუთივე, ჩხუბის შემდეგ მძიმედ ვსუნთქავდით, მაგრამ ვგრძნობდით უცნაურ, მთვრალ ერთიანობას. მდინარე შრიალებდა, საღამო ეშვებოდა მთებზე, და მე უცებ მივხვდი, რომ ეს, ალბათ, ბედნიერებაა. როცა შეგიძლია ვიღაცის თვალში ჩაარტყა მეგობრისთვის, და როცა შენი მეგობრები დგანან ზურგს უკან, როგორც კედელი. და ამ კედელში იყოს ერთი – გენიოსი, რომელმაც არ იცის ბურთის დარტყმა; მეორე – მშვიდი ინტელიგენტი; მესამე – სანთებელა თვალებით; მეოთხე – მარადიუსი ჯამბაზი. მაგრამ ისინი არიან. და მე მათთვის ვარ.

ჰაერი ყაზბეგის ქუჩაზე საღამოსთვის სქელი და ტკბილი გახდა შემწვარი ყავის სუნით. ეს სუნი, როგორც ინდიელების სიგნალური კვამლი, შეკრიბდა ჩვენს სახლთან ყველა დედა. ჭიშკართან სკამზე, ლობიოს ტაჯებით შემოფუზებულზე, მოეწყვნენ დედა ნანული, მარიანა და ნათელა. პატარა ლია იჯდა საფეხურზე და სერიოზულად, საქმიანად, აკრეფდა ხულას თავის პატარა ჯამში.