Metro-2033

Lakin elə ən çətini də bu idi: Özünə hakim olmaq… Xüsusilə, təkbaşına gedirsənsə. Bəziləri bu tip vəziyyətlərdə ağlını itirmiş, insanların yaşadıqları məskunlaşdıqları sakit stansiyaya çatdıqdan sonra da bu qorxu sindromunu üzərlərindən ata bilməmişdilər. Daha sonra təbii özlərinə gəlmişdilər, amma təkrar tunelə girməyə ürək etməmişdilər. Hər metro sakininin yaşadığı, amma özləri üçün təhlükəli həvəsə çevrilən bu panika üzərlərinə qorxu kimi çökmüşdü.

– Qorxma! Mən baxıram, – Artyom adama səsləndi.

Adam başını aşağı saldı amma bir neçə dəqiqə sonra artıq dözməyib yenidən ətrafına baxdı. Çox narahat olmuşdu.

Jenya Artyomun nə demək istədiyini anlamışdı və:

– Seryoqanın bir tanışı bu səbəbdən ağlını itirmişdi, – dedi.

– Əslində, bunun üçün ciddi səbəb vardı. Təsəvvür edirsən sənə danışdığım qorxulu stansiya var ha, “Suxorovskaya” tunelindən təkbaşına keçmək istəmişdi. Bütün çətinliklərə, qorxulara baxmayaraq adam sağ-salamat qalmışdı. Bilirsən nə üçün? – Jenya rişxəndlə güldü. – 100 metr o tərəfə getməyə cəsarət edə bilmədiyi üçün. Halbuki yola çıxarkən cəsur, əzmli adamdı. Hah!… 20 dəqiqə sonra geri qayıdanda gözləri bərəlmiş, saçları qorxudan biz-biz olmuşdu, ağzından düz-əməlli söz çıxmırdı. Sonra ondan bircə söz də qopara bilmədilər. O gündən sadəcə bir-birini tutmayan boş-boş şeylər danışır, əslində, tez-tez böyürür. Tunellərdən heç birinə də ayaq basmır. “Suxarevskaya” ətrafında gəzir, dilənçilik edir. İndi də dəli-divanə halında orda yaşayır. Başa düşdün?

– Bəli! – Artyom kefsiz şəkildə cavab verdi.

Qrup bir müddət tam sükut içində hərəkət etdi, yalnız drezinin rels üzərində çıxardığı səs eşidilirdi, bir də tuneldəki qorxulu və qəribə uğultular…

Artyom “Rijskaya” metro stansiyası çıxışındaki növbə yerindən başı önündə keçərkən birdən get-gedə artan gurultuyla düşüncələrinin dağıldığını hiss etdi. Tunelin içindən onlara tərəf gələn gurultu əvvəlcə heç eşidilmirdi, sanki eşidilə bilən tezliklə, ən yüksək səs dalğası arasında hiss edilən sərhəddəydi. Vaxtlı-vaxtsız get-gedə səs güclənirdi. Artyom səsi hansı dəqiqədən etibarən eşitməyə başladığını deyə bilməzdi. Bu arada səs nisbətən gücləndi və ona sanki fitə bənzər kimi gəldi; anlaşılmaz, insana aid olmayan bir fışıldı…

Digərlərinə baxdı. Hamısı nizamlı addımlarla, danışmadan sakit şəkildə hərəkət edirdi. Komandir artıq Kirillə söhbət etmirdi, Jenya başqa şeylər düşünürdü, sondakı adam da sakit şəkildə irəliyə tərəf baxırdı. Hirsli-hirsli dayanmadan ətrafına baxmağı buraxmışdı. İçərilərindən heç birində narahatlıq hiss olunmurdu. Yəqin ki, heç biri bu qorxulu səsi eşitməmişdilər. Heç nəyi!

Bu, Artyomu qorxutdu. Sükunət və qrupun sakitliyi başa düşülücək kimi deyildi, çox qorxuducuydu. Drezinin tutacağını buraxdı, cəld yerindən qalxdı.

Jenya ona təəccüblə baxdı.

– Nə oldu? Yoruldunmu? Əvvəldən deyəydin, belə buraxmayaydın.

– Heç nə eşitmirsən? – Artyom həyəcanla soruşdu. Səsinin tonundan Jenyanın üzü ciddiləşdi.

İndi o da qulaq asdı, bir yandan qollarıyla arabanı sürməyə davam edirdi. Araba yavaş-yavaş hərəkət edirdi, çünki Artyom qəribə duruşla qarşısında dayanıb sirli gurultuya diqqətlə qulaq asırdı.

Komandir geriyə dönərək:

– Arxada nə baş verir? Olmaya, hamınızın batareyası qurtardı?

– Heç nə eşitmirsiz? – Artyom soruşdu. O an, əslində, heç bir gurultunun olmadığı qorxusuna düşdü; bəlkə də bu səbəbdən heç kim nəsə eşidə bilmirdi. Dəli olması an məsələsiydi! Qorxudan hallüsinasiya görmüşdü.

Komandir drezinin çıxardığı cırıltının, çəkmələrin zəmində çıxardığı qorxulu səslərin, eşitməklərinə mane olmamaq üçün qorxusu və həyəcanı içinə düşdü. Buna görə də komandir bu qorxulu səsləri dəqiq eşitmək üçün dayanmaq əmri Verdi. Hamı hərəkətsiz şəkildə yerində dayanıb silahını hazır vəziyyətə gətirərək növbəti əmri gözlədi. Hər kəs qorxu dolu baxış və böyük maraqla tunelin içindəngələn o qəribə səslərə qulaq asırdı…

Qəribə gurultu hələ də davam edirdi. Artyom indi daha dəqiq eşidir, səs get-gedə artdıqca komandirinin sifətinə diqqət edirdi. Artyomun get-gedə artan narahatlıq hiss etdiyini, görəsən o da ciddi şəkildə hiss edirdimi?

Lakin komandirin üzündəki cizgilər yavaş-yavaş yumşaldı, Artyomu çox pis qorxu və biabırçı hiss basmışdı. Qrupu dayandırmış, olmayan şeyi ortaya ataraq digərlərinin də əsəblərinə təsir etmişdi. Öz daxilində mənəvi sarsıntı keçirirdi.

Jenya da böyük bir cəhdlə qulaq asdığı halda, hiss olunurdu ki, heç nə eşitməyib. Kinayəylə Artyoma baxdı:

– Nə oldu? Adamyeyənlər gəlir? Ehtiyatlı ol! Bir azdan gəlib çatarlar?

Artyom əsəbi halda:

– Çək arabanı burdan! – cavabını verdi. Hamınız kar olmusuz?

– Boş və mənasız! – Jenya, rahat şəkildə söhbəti bağladı.

– Dəyərli dostum, görürsən ki, heç nə yoxdur! Sən mütləq qarabasma görmüsən! – Komandir dedi və sözünə əlavə etdi, – Bu söhbətin üzərində çox dayanma, yoldaş Artyom, arada belə şeylər olur. Özünə gəl! Hazırlaşın, yolumuza davam edirik.

Bunları dedikdən sonra yenə qabağa keçdi, Artyom da çarəsiz şəkildə yerinə qayıtdı. Bütün bunları xəyal etdiyini düşünüb özünə təsəlli verməyə çalışdı. Çılğın fikirləriylə bu şeytani və qorxulu səsləri də başından qovmaq ümidiylə, heç nəyi fikirləşmədən, sanki belə şey yaşamamış kimi yoluna davam etməyə çalışdı. Bir müddət belə təsəllilərlə ovundu. Lakin beynə işləyən uğultu səsləri yenidən eşidilməyə başladı, cənuba irəlilədikcə get-gedə daha gur, dəqiq eşidilməyə başladı, bütün metroya yayılan bu səsi hamının eşitməməsi Artyoma çox qəribə gəlirdi. Artyom birdən Jenyanın sadəcə tək əliylə drezindən tutduğunu o biri əliylə də qulağını ovuşdurduğunu hiss etdi.

– Nə edirsən? – Artyom arxadan yüksək səslə qışqırdı.

– Heç nə etmirəm! – deyə, Jenya donquldandı, – Qulaqlarım qaşınır.

– Hələ də heç nə eşitmirsən?

– Xeyr! Amma deyəsən, nəsə qulağıma qəribə səslər gəlir!

Jenyanın bu kinayəli cavabından çox qəzəblənmişdi.

Sonra səslər get-gedə artmağa başlayan kimi, Artyom səsin hansı tərəfdən gəldiyini bildi. Tunel divarları boyunca döşənən borulardan biri partlamışdı. Parçalanan, ora bura dağılan metal parçalarla dolan borunun qapqara içindən qorxulu, uğultu səslər gəlirdi. Bu uğultu borunun də-rinliklərindən gəlirdi, Artyom özündən boruların içinin niyə boş və qapqara olduğunu soruşacaqdı ki, komandir ayağa qalxdı:

– Yoldaşlar, burda bir az dincələk… Nəsə özümü yaxşı hiss etmirəm… Sanki sərxoş kimiyəm! – dedi.

Komandir kənarında oturmaq üçün, səndələyə-səndələyə drezinə tərəf yönəldi və ona bir addım qalmış qəfil yerə yıxıldı.

Jenya həyəcanla ona baxaraq əlləriylə qulaqlarını ovuşdurdu və bir müddət yerindən tərpənə bilmədi. Kirill sanki heç bir şey baş verməmiş kimi, Artyomun səslənməsinə də reaksiya vermədən yoluna davam edirdi. Drezinin arxasınca gedən adamsa, relsin üzərinə çöküb əlacsız uşaq kimi ağlamağa başladı. Fənərin işığı tunelin tavanında gəzdi. Aşağıdan gələn işıq daha dəhşətli görünürdü.

Artyom çox həyəcanlıydı. Yəqin yola çıxan bu qrup içində bircə özü ağlını itirmişdi. Lakin uğultu elə dözülməz olmuşdu ki, heç kim sağlam düşünə bimirdi. Ümidsiz şəkildə barmaqlarını qulaqlarına sıxdı və bu onu az da olsa sakitləşdirdi. Sonra da orada hələ donmuş şəkildə oturan Jenyanın üzünə yağlı bir sillə çəkdi və bu qorxulu uğultunu təkcə özünün eşitdiyini düşünmədən qışqırdı:

– Komandiri yerdən qaldırıb arabaya uzadın! Burda qalmamalıyıq!

Artyom fənəri götürdü, heç nə görmədən, kor-koranə qaranlıqda hərəkət etməyə davam edən Kirillin arxasınca yortdu. Allahdan Kirill o qədər də bərk getmirdi. Bir neçə iri ad-dımdan sonra ona çatıb çiyninə toxundu. Lakin Kirill Artyoma fikir vermədən yoluna davam etdi.

Artyom qarşıya keçib işığı Kirillin gözlərinə tutdu. Gözləri bağlı olsa da, işığın təsirindən özünü itirdi. Artyom nə etdiyini bilmədən bir əliylə Kirillin göz qapaqlarını qaldırıb, işığı birbaşa göz bəbəklərinə tərəf çevirdi. Kirill qışqırdı, gözlərini yumdu, başını tərpətdi, bir neçə saniyə sonra özünə gəldi, mənasız baxışlarla Artyoma baxdı. İşıq gözlərini kor etmişdi, heç nə görə bilmirdi. Artyom onu yolun arxa hissəsinə sürükləmək məcburiyyətində qaldı.

Komandirin vücudu arabanın üzərində hərəkətsiz şəkildə qalmışdı, yanında Jenya da eynən donmuş halda oturmuşdu. Artyom Kirilli drezinin yanında buraxıb relsin üzərinə itələdi, ağlayan adama tərəf qaçdı. Üzünə baxanda gözlərindəki ağrı və kədəri görən kimi, sarsılaraq geri çəkildi. Özünün də istər istəməz gözlərinin yaşardığını hiss etdi.

Artyom hönkür-hönkür ağlayan adamın ağzından “Hamı öldü” sözlərini eşitdi. Bu baş verənlər onlara çox pis təsir etmişdi. Onu yerdən qaldırmağa çalışdılar, lakin çabalayaraq qışqırmağa başladı:

– Donuzlar! İnsanlıqdan uzaq heyvanlar! Əsla sizinlə birlikdə gəlməyəcəm, burda qalacam! Burada elə yalnızsız və bu sizə elə narahatlıq verir ki, məni buradan alıb aparmaq istəyirsiz eləmi? Bütün bunların günahkarı sizsiz! Heç bir yerə getmirəm! Məni buraxın!

Artyom, kişi özünə gəlsin deyə, əvvəlcə ona da sillə vurmaq istədi, amma sərt reaksiya verəcəyindən ehtiyatlandı.

Artyom onun qabağında dizlərinin üstünə çökərək sakit şəkildə:

– Amma onlara kömək etmək istəyirsən, elə deyil? Artıq narahatlıq çəkmələrini istəmirsən, düzdür?

Adam yaşlı gözlərlə ona baxaraq ümidsiz şəkilə gülümsədi və pıçıldadı:

– Əlbəttə, istəyirəm.

– Onda əvvəlcə mənə kömək etməlisən. Onlar, sənin bu dediklərimi etməyini istəyirlər. Arabanın yanına get və tutacağından tut. Stansiyaya çatmağımız üçün mənə köməklik göstərməlisən.

Adam Artyoma şübhəylə baxdı və dedi:

– Bunu sənə onlarmı dedi?

– Bəli!

– Sonra məni yenə onların yanına göndərəcəksən?

– Sənə söz verirəm. Geri qayıtmaq istəsən, qayıtmağına icazə verərəm, – Artyom adama bir növ zəmanət verdi; başqa şey düşünməsinə imkan vermədən onu arabaya tərəf istiqa-mətləndirdi.

Kirilli, adamı və deyilənlərə rabot kimi itaət edən Jenyanı arabanın idarəetmə tutacağının yanına tərəf yerləşdirdi, hələ də yerdə hərəkətsiz, huşsuz şəkildə yatan komandiri qaldırıb arabanın ortasına uzatdı; silahı qaranlığa tərəf tuşlayıb irəlilədi. Arabanın hərəkət etdiyini görəndə az da olsa, rahatladı. Arxanı nəzarətsiz buraxmaqla çox böyük risk etdiyinin fərqindəydi, lakin hamısından əhəmiyyətlisi buradan mümkün qədər tez uzaqlaşmaqdı.

Üç adam indi arabanın qollarını işə salmışdı. Qrup əvvəlkindən daha sürətlə yola davam etdi. Artyom qorxulu uğultunun get-gedə azaldığını, təhlükə ehtimalının qalmadığını hiss etdi.

Tempi aşağı salmamaq üçün dayanmadan digərlərinə səslənərkən, Jenyanın yaxşıca ayıldığını, həyəcanlı səsini eşitdi:

– Oradan nə əmrlər verirsən?

Artyom, artıq təhlükə sərhəddini tərk etdiklərini anladı. Dayanmaq işarəsini verdi, halsız şəkildə yerə oturdu, kürəyini arabaya dayadı. Yavaş-yavaş digərləri də özlərinə gəlirdi. Ən axırdakı adamın ağlamağı dayanmışdı, sadəcə gicgah nahiyəsini ovuşdurur, şübhəli-şübhəli ətrafına baxırdı. Komandir də yerindən qalxmış, tutqun səslə beynini çatladan ağrıdan şikayət etməyə başlamışdı. Yarım saat sonra yenidən yola düşdülər. Az əvvəl olanları Artyomdan başqa heç kim doğru-düzgün xatırlamırdı.

– Bilirsən, birdən-birə elə ağırlıq hiss etdim ki, – komandir danışmağa başladı, – Birdən başımda hər şey bulanıq oldu, sonra özümü itirdim. Bu məndə bir dəfə də olmuşdu, buradan çox-çox uzaqda, o vaxtlar tuneldə qaz vardı. Lakin indi qaz olsaydı, hamımıza təsir edərdi…

– Partlamış boru olduğunu dedin, elə deyilmi? Uğultu da oradan gəlirdi? Bilirsən, Artyom, bəlkə biz də kiflənmiş beyinli, kar insanlarıq, kim bilir? Bu pis şeylər üçün, deməli, sənin fərqli hiss etmək xüsusiyyətin var. Çox xoşbəxtsən bu cəhətdən, oğlum!

“Rijskaya” stansiyasına çatmağa artıq çox az qalırdı, uzaqdan sərhəddəki tonqalı görmək mümkündü. Komandir tempin sürətini azaldaraq fənəriylə aralarında razılaşdıqları işarəni verdi. Növbətçi hissədə maneəsiz keçid icazəsi verdilər və qrup stansiyaya daxil oldu.

“Rijskaya” “Alekseyevskaya”dan daha yaxşı vəziyyətdəydi. Çox-çox əvvəllər stansiyanın çıxışında böyük bazar vardı, bir vaxtlar özlərini metroya ataraq xilas olanlar arasında xeyli satıcı, insanlarla tez ünsiyyətə girən şəxslər vardı. “Prospekt Mira”dan “Hanza”ya, əhəmiyyətli ticarət yollarına yaxın olması, stansiyanın da maddi cəhətdən rifahına yaxşı mənada təsir göstəmişdi. Bura da VDNX stansiyası kimi qırmızı qəza lampalarıyla işıqlandırılırdı. Patrulların əynindəki köhnə, yararsız vəziyyətə düşmüş hərbi geyimlərisə yenə də “Alekseyevskaya”dakı pambıq pencəklərdən daha yaxşı görünürdü.

Qonaqlar xüsusi çadıra yerləşdirildi. Tezliklə geriyə qayıtmaq vacib deyildi. Tuneldə onları necə təhlükənin gözlədiyini, o təhlükənin hansı şəkildə aradan qaldırılacağını da bilmirdilər. Stansiya rəhbərliyi VDNX qrupunun komandirilə müzakirələr aparmaq üçün görüşərkən, digərlərinə də istirahət üçün bir az zaman qaldı. İki saatdan sonra təntənəli şam yeməyinin olacağını bildirdilər. Ev sahiblərinin mənalı baxışmaları, pıçıltılarından yeməkdə hətta ət də olacağına ümid bağladılar. İndilik istirahət etməkdən, heç nə düşünməməyə çalışmaqdan başqa edəcək işləri qalmamışdı.

Sinirləri pozulan Artyom özünü yatağa atdı. Yata bilmirdi, demək olar, tükənmiş haldaydı.

Çadırın kənarındakı səslər yüksəldi. Artyom maraqla çölə çıxdı. Axşam yeməyi, əsas tonqalın qalandığı zalın ortasında olacaqdı. Bir neçə adam oranı təmizləyir, çadırları sərirdi; bir az aralıda, relslərin üzərində, kəsilmiş donuz parçalara ayrılmışdı; biri də nalvari asılmış parçaları kiçik dilimlərə bölürdü. Yəni yeməkdə donuz kababı vardı. Buranın divarları çox fərqliydi: VDNX və ya “Alekseyevskaya” stansiyasındakı kimi mərmər deyildi. İlk dəfə nəzər salanda adamın xoşuna gəlirdi, qızılı rəngdəydi. Lakin stansiya yenə də özünün əvvəlki görünüşünü xatırladan xüsusiyyətini qoruyub saxlamışdı. Ən əhəmiyyətlisisə: digər tərəfdəki relslər üzərində, hər nə qədər pəncərələri qırılmış və qapıları açıq durmasına baxmayaraq yarısı tunelin içində qalmış həqiqi qatar vardı.

Hər xətdə və ya hər stansiyada qatar olmurdu, çünki iyirmi il içində qatarların çoxu, xüsusilə də tunellərdə ilişib qalan, bu səbəbdən də ev kimi istifadə edilə bilməyən qatarlar ayrı-ayrı hissələrə ayrılaraq götürülmüşdü, çünki təkərlər, şüşələr və ya döşəkçələr, hər yerdə, fərqli məqsədlər üçün istifadə edilirdi. Artyomun ögey atası “Hanza” stansiyasında, mal və yolçu daşıyan arabaların dayanacaqlar arasında rahat gediş-gəlişlərini təmin etmək məqsədilə, relslədən birinin, qatarların istifadəsindən alındığını danışmışdı; deyilənlərə əsasən, eyni şey “Qızıl xətt”ə də tətbiq edilmişdi.

Stansiya sakinləri artıq yavaş-yavaş yığışmağa başlamışdılar. Yenicə yuxudan qalxan Jenya da çadırdan çıxdı. Yarım saat sonra stansiya rəhbərliyi də VDNX stansiyasıdan gələn qrupun komandiriylə birlikdə qrupa qoşuldu və ilk ət parçaları kömürlərin üzərinə yerləşdirildi. Komandirlə stansiya müdiri zarafat edir, deyib-gülürdülər, görüşləri çox müsbət yekunlaşmışdı. Adamlardan biri dadsız içkiylə dolu böyük şüşə gətirdi, hava yaxşıca isinmişdi. İçkiylə bağlı zarafatlar bir-birini izləyirdi. Hamı axır ki, özünə gəlmiş, əhval-ruhiyyələri düzəlmişdi.

Artyom şişə keçirilmiş əti gəmirir, əllərinə bulaşan yağı yalayır, rahatlıq, təhlükəsizlik duyğusunu yayan korlaşmış kömürləri seyr edirdi.

Birdən yanında oturan və bir neçə dəqiqədir diqqətlə ona tamaşa edən şəxs:

– Onları ölümdən xilas edən sənsən? – soruşdu.

Artyom yerindən sıçradı

– Sizə kim danışıb bunları, hardan bilirsiz? – deyərək yad adama diqqətlə baxdı. Adamın saçları qısa kəsilmiş, üzü tüklü, yekə, lakin görünüşcə sağlam, dəri gödəkçəsinin altında təmiz dənizçi köynəyi görünürdü. Artyom onda hansısa şübhəli şey görmədi. Səyyar satıcıya bənzəyirdi, “Rijskaya”da onun kimiləri çoxdu.

– Kim danışdı? Bax, orda əyləşən komandiriniz! – deyə, başıyla aralıda qızğın söhbət edən komandiri göstərdi.

– Bəli, düzdür! – Artyom istəksiz və kefsiz şəkildə cavab verdi. Bir az bundan qabaq “Rijskaya”da faydalı əlaqələr qurmağı planlaşdırdığı halda indi qabağına fürsət çıxmışkən, özünü narahat hisss etməyə başlamışdı.

– Adım Burbondur.

– Burbon? Bu nə qəribə addır?

– Eşitməmisən belə ad? Bir növ alkoqol, spirtli su mənasına gələn sözdür, başa düşdün? Adamların əyləndirəcək bir şey. Bəs sənin adın nədir?

– Artyom.

– Bura bax, Artyom, nə vaxt geri qayıdacaqsan?

– Bilmirəm! – Artyom şübhəylə cavab verdi, – Hazırda bunu heç kim qəti olaraq deyə bilmir. Başımıza nələrin gəldiyini eşitmədiz? Yəqin başa düşərsiz.

– Mənə rahatlıqla sən deyə bilərsən, o qədər yaşlı sayılmıram. Nə isə… Soruşmağımın səbəbi odur ki, sənə bir iş təklif edəcəm. Hamınıza deyil, sadəcə sənə, yalnız sənin öhdəsindən gələ biləcəyin çox şəxsi iş. Yəni sənin köməyinə ehtiyacım var, başa düşürsən? Ən azından, qısa müddətlik.

Artyom heç nə başa düşməmişdi. Adam bir az da içkinin təsirilə ağzına nə gəldi danışırdı, danışıq tərzindən sanki nəsə ürəyini sxmışa, dərdliyə oxşayırdı. Ona görə də söhbəti yekunlaşdırmaq istəyirdi.

Burbon Artyomun şübhəsini duyubmuş kimi:

– Rahat ol! – dedi. Riskli, qorxulu nəsə deyil, hər şey təmizdir, ehtiyat etməli nəsə yoxdur. Məsələ budur: Bir gün əvvəl bizim adamlar “Suxarevskaya”ya tərəf yola çıxdılar, sən də bilirsən, davamlı xətti izləyərək. Lakin oraya çatmadılar.

Aralarından sadəcə biri geri qayıtdı. O da heç nə xatırlamır. “Prospekt Mira” stansiyasına gəldi, sizin komandirin danışdığı kimi…

Orda olanların hamısı yoxa çıxdı, təkcə dediyim bir nəfərdən başqa. Bəlkə də daha sonra onlar “Suxarevskaya”ya gedib çatıblar, bəlkə də çata bilməyiblər. Çünki üç gündür, bir nəfər də “Prospekt Mira”ya gəlməyib.

Təbii ki, artıq heç kim “Prospekt Mira” stansiyasından “Suxarevskaya”ya getmək istəmir. Bir sözlə, onlar üçün çox təhlükəlidir. Demək olar, başınıza gələn hadisələrin eynisiydi. Sizin komandirin dediklərini eşidən kimi, vəziyyətin eyni olduğunu anladım. Yəni demək istədiyim, eyni xətt, eyni hadisələr və borularla bağlı dedikləri…

Burbon arxaya baxdı, danışdıqlarını kimsənin eşitməsini istəmirdi. Ona görə də yoxlamaq istəmişdi, sonra alçaq səslə:

– Lakin sən bu boşbağazlara hər halda qulaq asmamısan! Eşitdinmi?

– Elə-belə! – Artyom istəksiz şəkildə cavab verdi.

– Hər nə isə, mən ora getməliyəm. Mütləq! Mütləq! Amma kim deyə bilər, yaxud kim məni əmin edə bilər ki, yolda ağlımı itirməyəcəm? Eynilə bizim adamlarımız və sənin qrupundakılar kimi, təbii sən xaric… Səndən başqa hamısını demək istədim.

– Sən… – Artyom tərəddüd edərək danışdı, eyni anda bu sözü nə məqsədlə dediyini uzun zaman düşündü və qarşısındakı kimisinə “sən” deyə, xitab etməyin nə qədər yersiz olduğunu hiss etdi, – Səni “Suxarevskaya”ya gedən tuneldən keçirməyimi istəyirsən, düzür? Başa düşdüyüm qədər dolayısıyla bunu deməyə çalışırsan, lakin açıq şəkildə deyə bilmirsən!

Burbon bu sözdən sonra çox rahatlaşdı və başıyla təsdiqlədi.

– Bilmirəm, eşitdinmi… “Suxarevskaya”dan o tərəfdəki tunel burdakından da pis vəziyyətdədir, əsl zibillikdir və mütləq, nəyin bahasına olursa olsun, ordan keçməyin şərtdir. Ancaq indi insanların başına gələn bu qədər hadisədən sonra…

Amma həyacanlamağına ehtiyac yoxdur. Məni oradan keçir, sənə bir ömür minnətdar olaram. Mən ordan sonra cənuba tərəf davam gedəcəm, amma “Suxarevskaya”da qohumlarım var, səni geri yola sala bilərlər, başından bir tük əskik olmadan, sağ-salamat qayıtmağına kömək edə bilərlər.

Burbonun təklifi planlarının həyata keçməsi üçün şansdı. Hətta yolunu uzadaraq daha da irəliyə gedə bilərdi. Çünki Burbon “Suxarevskaya”dan daha cənuba, yəni “Turgenevskaya”ya qədər getmək istəyirdi. Sonra Artyomun yoluna davam etmə imkanı olacaqdı.

“Turgenevskaya”, “Trubnaya”, “Zvetnoy Bulvar”, “Çexovskaya”… Ondan sonra da “Arbatskaya” stansiyası. Yəni “Polis” dövlətinə qədər çox az məsafə qalırdı.

– Bu etdiklərimin qarşılığında nə ödəyəcəksən? – Artyom soruşdu. Nəsə qoparmağa niyyətliydi.

– Nə istəyirsən? Əslində, nağd pul verə bilərəm.

Burbon qarşısındakına şübhəylə baxdı, görəsən, Artyomun nə demək istədiyini düz başa düşmüşdü? – “Kalaşnikov”un üçün patron verə bilərəm. Amma istəyirsənsə, borcumu yeməklərlə, spirt və digər zəruri avadanlıqlar da ödəyə bilərəm, – Göz vurdu, – Hamısı da olar.

– Patron məsələsi yerinə düşər, – İki dolu daraq. Bir də yemək – getməyə və gəlməyə. Bazarlıq etməyəcəm!

Artyom mümkün olduğu qədər bu işdə qərarlı olduğunu göstərməyə çalışır, bir tərəfdən də gözünü çəkmədən Burbonu təhlil edirdi.

– Yaman işgüzardır! – deyə, Burbon sanki öz-özünə danışırmış kimi astadan donquldandı, – Yaxşı! “Kalaşnikov”un üçün iki dolu daraq, dediyin bütün şərtlər eynilə. Çox deyil, buna dəyər. Gəl, Artyom! İndi get, bir az dincəl. Hamı yatandan sonra, səni götürməyə gələcəm. Əşyalarını da yığ. Yazmağı bacarırsansa, bir qeyd burax, arxamızca gəlməsinlər. Mən qayıdanda hazır ol!

5

AVTOMAT DARAQLARI ARDINCA

Çox yata bilmədi. Əşyalarını yığmaq da lazım gəlmədi, çünki çantasını boşaltmamışdı. Çantanı yığmaq, əşyaları özüylə aparmaq elə çətin deyildi. Əsas məsələ silahı özüylə necə götürəcəyiydi. Belə qrupla birlikdə harasa gedəndə hamıya orduda istiafə edilən avtomat verirdilər: taxta qundaqlı, 7,62 kalibirli iri bir silah.

Artyom yorğanı başına çəkib uzandı. Jenyanın “Çöldə o qədər əyləncə olduğu halda, niyə yatırsan, olmaya xəstəsən?” kimi suallarınasa reaksiya vermədi.

Çadırın içi isti və çox sıxıcıydı, xüsusilə də yorğanın altı. Nə qədər cəhd göstərsə də, gözünə yuxu girmirdi. Mürgüləməyə başlayandasa, sanki bulanıq şüşədən baxan adam kimi qeyri-müəyyən səhnələr gözünün qarşısında canlandı…

Harasa qaçır, öz-özünə danışır, qaçmağa davam edirdi. Onu Jenya oyatdı. Çiyinlərindən tutub nəsə deyirdi:

– Bura bax, Artyom, burada qəribə bir mujik var, səni soruşur…

Nəsə problemin var? Ən yaxşısı, yoldaşlarımızı oyadaq!”

Artyom:

– Yox! Nəsə narahatlıq yoxdur, – dedi, – Hər şey qaydasındadır!

Sonra çəkmələrini geyinə-geyinə sakit səslə əlavə etdi:

– Sadəcə bir nəfərlə, danışmalıyam. Sən yat! Bir azdan qayıdacam.

Jenya yenidən mürgüləyənə qədər gözlədi. Sonra sakitcə çantasıyla silahını çadırın çıxışına tərəf apardı; dəmir səsinə oyanan Jenya yenidən şübhəylə soruşdu:

– Bu, nəyinə lazımdır? – Silahı göstərdi, – Qulaq as, doğrudan hər şey yaxşıdır?

Artyom uydurmaq məcburiyyətində qaldı. Guya mərc eləmişdilər, – həmin adama nəsə göstərmək istəyirdi.

– Yalan danışırsan… Yaxşı, əgər sən deyən kimidirsə, mənə de, görüm, sənin üçün nə vaxt narahat olmağa başlayım?

– Bir il sonra! – Artyom kinayəli cavab verdi və Jenyanın sözlərini anlamamış olmasını ümid etdi. Çadırın bir tərəfini qaldırıb çölə çıxdı.

– Nə gec gəldin! – deyə, Burbon hirslə dişlərinin arasından fısıldadı. Üstündə az əvvəlki geyimi vardı, sadəcə çiyninə böyük çanta keçirmişdi. Artyomun avtomatına işarə edərək:

– Lənət şeytana! Ümid edirəm, bununla növbətçi hissənin qabağından keçməyə cəhd göstərməyəcəksən?

Artyom təəccüblə Burbonun silah götürmədiyinə diqqət yetirdi.

Stansiyanın işığını azaltmışdılar. Axşamkı ziyafətdən sonra hiss olunurdu ki, hamı taqətsiz şəkildə yatağına uzanıb. Artyom sürətli addımlarla irəliləyirdi çünki öz qrupundan biriylə rastlaşmaqdan qorxurdu. Tunelin girişinə çatanda Burbon onu dayandıraraq daha yavaş hərəkət etməsinə işarə vurdu. Stansiyadakı növbətçilər onları görüb gecə saat ikidə hara getdiklərini soruşdular. Burbon növbətçilərdən birinə öz adıyla müariət edərək işlə əlaqədar yola çıxdıqlarını dedi. Sonra cib fənərini yandırıb, Artyoma tərəf dönərək:

– İndi mənə yaxşı qulaq as! – dedi, – 100 və 200-cü metrdəki sahədə növbətçilər var. Sən ağzını möhkəm saxla, az danış! Mən bütün işləri həll edəcəm! Təəssüf ki, bu nənəm yaşında olan “Kalaşnikov”unu heç cür gizlədə bilməyəcəksən! Hardan tapmısan bu taxta parçasını?

Burbon 250-ci metrə qədər ağzını açmadı. Çox kefsizdi. Sanki hücuma, döyüşə hazır vəziyyəti vardı. Artyom az qala onunla yola çıxmağına peşman olmuşdu. Bir az arxada qalıb silahına nəzər saldı və barmağını təhlükəsizlik düyməsinin üzərinə qoydu.

Ən sonuncu növbətçi hissədə bir az çətinlik çəkdilər. Ya bunlar Burbonu çox yaxşı tanımırdılar, ya da tam əksinə, çox yaxşı tanıyırdılar. Nəsə şübhəli vəziyyət yaranmışdı ki, onları bu qədər sorğu-sual etdilər. Artyom ocağın yanında qalıb keşikçilərin suallarına qısa cavablar verirdi.

Bu söhbətdən, verilən suallardan çox narahat olmalarına baxmayaraq verilən ən adi suala belə ətraflı cavab verirdilər. Artyom bu sahədə çox böyük təcrübəyə sahibdi. Keşikçilərin danışmaqları, çoxlu suallar vermələri sevindirici haldı. Əgər rahat şəkildə sual verir, cavab alırdılarsa, bu, qarşılarındakı insanın təhlükəsiz olduğuna dəlalət edirdi. Əksinə, bəzən elə qəribə hadisələr baş verirdi ki. Yəni tunelin dərinliklərindən bir şey bura qədər sürünsə və ya kimsə cənub tərəfdən gəlmək istəsə, yaxud şübhəli səslər eşidildisə, onda keşikçilər silahlarını hazır vəziyyətə gətirib, gərgin vəziyyətdə gözlərini tuneldən ayırmazdılar. Belə vəziyyətlərə baxanda burda hər şeyin qaydasında olduğuna əmin olmaq olar, çətinlik çəkmədən yollarına davam edə bilərdilər. Ən azından, “Prospekt Mira”ya qədər.