Апошні алгарытм

Андрей Ясько

Апошні алгарытм

Сем ачкоў

Кажуць, калі вярнуцца дадому значна раней, можна застаць нечаканага госця. На кухні ці, хутчэй за ўсё, у зале каля шаф – там, дзе гаспадары звычайна прыхоўваюць каштоўныя рэчы. Дарэчы, вы для яго таксама будзеце нечаканасцю, бо крыху сапсуеце яму задуму. Пасля гэтай яскравай сустрэчы незвычайны госць імкнецца як мага хутчэй пакінуць ваша жытло, магчыма, праз тэрміновыя справы, якія раптам узніклі дома ці на працы. Шкада, што часцяком вельмі хутка і нічога не патлумачыўшы: ад яго шмат чаго цікавага можна было даведацца.

Але не ў маім выпадку.

У той восеньскі дзень я адправіўся ў «зялёную школу» – месца, дзе час не цягнецца і дзе ніхто не стаіць над душой. Прычына была не ў раптоўным жаданні знайсці нейкі душэўны спакой. Не, гэта страва, якую лепш падаваць халоднай, як казалі французы.

Мае бацькі даўно планавалі ваяж у Гродна – пахадзіць па гістарычных вуліцах, паглядзець на замкі, пасядзець у рэстаранчыках. Адным словам, адпачыць. Я таксама бачыў сябе ў гэтай вандроўцы. Ды не ценем старэйшых, а на першым плане. Прадумаў усе маршруты, дзе і як будзем хадзіць. Бегчы наперад паравоза мне ніхто не замінаў, таму далей былі падрыхтаваны шэдэўральныя сцэнарыі: адкуль і як эпічна падаць сябе ўсяму свету. Вядома, з Гродна пачнуцца мае першыя крокі на шляху блогера.

Калі нарэшце выдалася вольная часіна, мне паведамілі, што едуць без мяне. Даручылі наглядаць за Лабрыкам. Гэта было як абухам па галаве.

Мой бізнес-план разваліўся. Прыдушылі яшчэ ў зародку. Я прасядзеў увесь вечар у сваім пакоі, натапарыўшыся, нібы дзікабраз сярод ваўкоў. Дыпламатыя нічога не дала. Застаўся ваенны адказ, але ніводзін з варыянтаў не падыходзіў: у большай ці меншай ступені ўсе шкодзілі мне самому.

У самую роспач чорных дум ажывіўся мой тэлефон – на экране высвяціўся незнаёмы нумар. Я моўчкі падняў трубку. Я ніколі не вітаюся першым, калі тэлефануюць: навошта? Табе трэба – ты і пачынай.

– Пакрыўдзіўся? – пачуўся прыглушаны голас. Ён падаўся мне знаёмым, але настрой быў зусім не той, каб успамінаць, каму гэта наперла ў позні час.

– На каго? На цябе?

– Цяжка ўявіць, як ты на мяне пакрыўдзішся, – засмяўся той у адказ.

– Ты хто такі? Ведаеш, мне зараз не да жартаў…

– І мне не да жартаў. Ты зараз намагаешся зразумець, каму заўтра ў класе можна сунуць у твар за гэты розыгрыш.

– Знайшоўся мне тэлепат! Ты са сваімі крывымі рукамі можаш перад дэбіламі выступаць!

– Як і ты са сваімі крывымі рукамі сабраўся тупыя блогі здымаць.

А вось пра блогінг я яшчэ нікому не казаў. Нават найлепшаму сябру Кольку. Не, я яму даўно казаў, што ёсць такая мара, але што пачну з Гродна – ні слова. Хацеў зрабіць сюрпрыз. Ну, яшчэ бацькі сёння даведаліся, але тыя на такі дурны розыгрыш не пойдуць. Няўжо я камусьці прагаварыўся?

– Я б на тваім месцы парыўся ў куфэрку – там такая тэма для тваіх ролікаў ляжыць, што захістаешся.

– У якім яшчэ куфэрку?

– У тым, на які ты зараз глядзіш.

– Табе трэба – ты і прыязжай, я цябе самога туды пакладу! – рыкнуў я і кінуў трубку. І дадаў, ужо ў цішыню. – Разам з тваім тупым розыгрышам, баран тупы!

Бацькі выехалі рана, ціха, намагаючыся не разбудзіць. Нехта панадзіўся лазіць на наша лецішча ў Самахвалавічах: суседка ужо другі раз за тыдзень пазваніла і паведаміла, што бачыла свет у вакне, быццам там нехта хадзіў са свечкай. Слядоў узлому яна не знайшла, вокны-дзверы цэлыя, але не знайшла і ключоў у таемным месцы. Мабыць, нехта з нас сам забыўся вярнуць на звыклае месца. Таму вырашылі зрабіць невялікі крук і праверыць, ці нічога не вынеслі.

Дарэмна яны стараліся хадзіць на пальчыках. Я ўжо ляжаў з расплюшчанымі вачыма. Пасля таго, як ціха шчоўкнуў замок, паказаў сярэдні палец наўздагон.

Адзін з варыянтаў быў прыняты. Што называецца, выспеў за ноч, як банан на складзе. Вы можаце ўспамінаць сваё юнацтва колькі хочаце, аднаўляйце там свае пачуцці, а я – кампенсую гэтую маральную шкоду.

Вельмі добрая ідэя прыйшла. Павінна ж выстраліць.

Карацей, бяру гульнявыя кубікі, іду на цэнтральны вакзал, купляю квіток на першую электрычку, абыкуды, галоўнае на бліжэйшую па часу, каб не чакаць, саджуся і еду. Ужо ў вагоне кідаю кубікі: якія ачкі выпадуць – на станцыі з такім парадкавым нумарам і выходжу. Лічыць буду ад кальца, бо калі выпадзе два ці тры, давядзеццца вылазіць яшчэ ў самім Мінску. На станцыі, на якой выйду, ізноў кідаю: цотныя направа, няцотныя – налева, калі ёсць выбар. Далей ачкі паказваюць, на якім па ліку павароце зварочваць. А там можна яштэ што-небудзь прыдумаць. Галоўнае – усё здымаць!

Я хацеў яшчэ з гадзіну паваляцца ў ложку, але трэба аддаць Лабрыку належнае – той узяў на сябе абавязкі наглядчыка. І выконваў іх занадта старанна. Ён рабіў усё магчымае, каб стаць маім ворагам назаўсёды. Па-першае, сцягнуў цёплую коўдру. Давялося цягнуцца на кухню і насыпаць яму сняданак. Потым лабрадор весела брахаў, апавяшчаючы суседзяў, што нехта застаўся дома. Гэта не той саліст, каб выконваць сваё а капэла ў адзіноце: няма глядачоў – няма і канцэрту.

Шчыльны сняданак, які пакінула маці – яечня і пірог, – крыху прытушыў мой гнеў, але дадаў рашучасці: з такім поўным бакам можна валэндацца да вечара. Я паклаў у заплечнік дажджавік, тэрмас з чаем, пакунак з бутэрбродамі і з задавальненнем пакінуў рэтрывера, разам з усімі яго здольнасцямі і клопатамі. Хай лепш ахоўвае кватэру. Шчыра кажучы, ахоўнік з яго – хіба толькі для сябе, злодзеям сам можа дапамагчы, каб справа пайшла. Дай толькі палашчыцца! Ён заўсёды з табой у згодзе, асабліва калі трэба нешта выдурыць з халадзільніка.

Пакуль чакаў на прыпынку трамвая, адзінкі, неба зацягнула шэрымі хмарамі. Пайшоў дробны, брыдкі дождж. Сыпануў зацята, каб нават не сумняваўся. Здавалася, сёння ўвесь свет супраць мяне. Пад такім доўга не паходзіш, але выкідваць белы сцяг я не збіраўся.

Праз гадзіну я дабраўся да цэнтральнага вакзала.

За матавым фасадам кіпела жыццё. Ішоў, спяшаўся бясконцы натоўп, з сумкамі, чамаданамі, пераноскамі, у якіх сядзелі перапалоханыя каты; гарэлі рэкламныя маніторы, гучалі аб'явы, мяняліся лічбы на табло раскладу. Шамацелі эскалатары, зацягваючы людскія патокі ўверх і ўніз. Нікуды не спяшаліся толькі двое патрульных: стаялі з нудным выглядам у самым цэнтры гэтага вадавароту.

Найбліжэйшай была электрычка да Рудзенска. Я купіў квіток і адышоў, да адпраўлення заставалася хвілін пятнаццаць. Можна спакойна прайсціся да перона і зрабіць яшчэ некалькі дубляў.

Зазваніў тэлефон – на экране выскачыў незнаёмы нумар. Не ўчарашні. Ад учарашняга я добра запамятаў дзве апошнія цыфры, а тут іншыя. Я скінуў яго. Не паспеў націснуць камеру, як ізноў вылез экран выкліку. На якую халеру ты мне зараз здаўся? Я ізноў скінуў, адключыў гук і сунуў трубку ў кішэню.

Хутчэй за ўсё нехта са школы, хоча даведацца, дзе прападае Стасік. Калі б быў нумар класнай кіраўніцы, таксама б не падняў, толькі не стаў бы скідваць. Чаму не падымаў? Забыў дома, толькі пасля абеду змог вярнуцца. Што тут не так?

Так і бачу твар Ніны Іванаўны, якая выслухоўвае чарговую бязглуздую гісторыю: ніводная жылка не здрыганецца. Быў на прыёме ў доктара? Ну-ну… Сведкам у міліцыі? З тым жа поспехам можаце агучыць версію пра выкраданне іншапланецянамі ці падзенне метэарыта ў вашым двары. Пасля кранальнай гісторыі, у якой памірае ўжо чацвёртая па ліку бабуля за год, побач з якой вы стаялі ў скверы, чакаючы хуткую, Ніна Іванаўна выдае свой фірмовы выраз, дзе мяняецца толькі прозвішча: «Бяляк, ты мне яшчэ раскажы, як цябе ў паралельны сусвет зацягнула – будзе куды цікавей!» Ну, Бяляк – гэта маё прозвішча, але да Бяляка там пабывала ледзь не палова хлопцаў з нашага класа.

Нехта дакрануўся да майго пляча.

Я міжволі адхіснуўся – гэта быў бяздомны. Згорблены няголены мужчына ў зашмальцаваным паліто, абвіслых, не па памеры, штанах і зношаных красоўках. З-пад вязанай шапачкі выбіваліся нястрыжаныя касмылі. Ад яго густа дыхнула тытунём і нямытым целам.

– Прасіў перадаць, што гэта не са школы звоняць, – сказаў ён. – Калі не падымеш – усё жыццё будзеш шкадаваць. Ты ўчора трубку кінуў.

– Што?

– Сказаў, каб ты трубку падняў, ёлупень малы, – буркнуў той і пасунуўся сабе далей, да бліжэйшай сметніцы.

Я дагнаў яго.

– Хто вас даслаў? Дзе ён?

– Ды там, – бяздомны махнуў кудысьці ў адваротны бок. – Сказаў, каб не шукаў яго, проста падымі. Сказаў, каб уключыў гук. Дваццаць капеек у цябе будзе?

Я палез па кішэнях – пасля квітка ад пяцёркі засталіся рубель і семдзесят капеек. Яшчэ ёсць дзясятка купюрай, каб спакойна вярнуцца дамоў. Я насыпаў пачарнелыя манеты ў брудную далонь. Мужчына развярнуўся і хуценька патупаў да выхаду: з супрацьлеглага боку залы да яго падаліся міліцыянеры.

Затрымаўшы дыханне, выцягнуў тэлефон – на экране ішоў выклік. Ужо іншы нумар. Колькі ж у цябе гэты тэлефонаў?

– Я табе раю вярнуцца дадому, – пачуў я знаёмы прыглушаны голас.

– А яшчэ што ты мне параіш?

– У Рыбцах толькі голае поле з двух бакоў, нічога цікавага там не наздымаеш.

– Да чаго тут твае Рыбцы?

– Таму што выпадзе нумар сем.

– Што?

– Ты не там шукаеш прыгоды са сваімі кубікамі.

– Адкуль ты ведаеш пра кубікі?! – выкрыкнуў я, але пачуў толькі сігналы адбою.

Я агледзеўся – бяздомны ўжо знік недзе на вуліцы. Патрульныя спыніліся, махнулі рукой і развярнуліся, відаць, не хацелася самім вымазвацца. Побач нікога, хто б сачыў за мною: людзі спяшаліся, валаклі свае чамаданы і сумкі, іншыя стаялі ў чарзе каля кас ці банкаматаў. Нікому не было справы да мяне.

На другім паверсе, адкуль добра назіраць за натоўпам, таксама нікога падазронага. Ды і каго лічыць падазроным? Тут людзі не спяшаліся, стаялі ля стракатых вітрын, размаляваных ненатуральна яркімі хот-догамі, ці за столікамі запіхвалі ў сябе гэты фастфуд.

Я падышоў да вольнага століка. Выцягнуў з кішэні акрылавыя косці, затрымаў на нейкі момант кулак над сталом, а затым, не трасучы, расціснуў пальцы. Чорныя кубікі пакаціліся па белым пластыку. Адзін спыніўся амаль у цэнтры, другі – на самым краі.

На першым выпала чатыры ачкі. На другім – тры.

Мяне працяў халодны пот.

Я стаяў і глядзеў на гэтыя косці. Баяўся ўзяць іх рукі, нібы гарачыя вуглі.

Націснуў выклік на апошні ўваходны нумар. Падняла невядомая жанчына.

– Прабачце, не скажаце, хто толькі што мне званіў? – запінаючыся, спытаў я.

На нейкі момант усталявалася паўза, потым жанчына адказала:

– Вельмі смешна, малады чалавек.

– Я не жартую! Мне трэба даведацца, хто званіў з вашага нумара!

– Хлопцы, вы мяне ў свае дурныя гульні не ўцягвайце, – даняслося раздражнёнае, і на тым канцы паклалі трубку.

Каля мяне спынілася маладая пара, з гарачымі пакункамі і пластыкавымі стаканчыкамі ў руках, спыталі вачыма: «Ты садзішся ці так і будзеш стаяць»?

Я згроб кубікі і адчаліў.

Куды ісці?

Невядомае ўсёбачнае вока навісала нада мною, толькі і чакала наступных крокаў. Ды каб і не прапанавала вярнуцца дадому, усё жаданне перціся недзе пад самы Рудзенск прапала начыстую.

Я падаўся назад, да трамвайнага прыпынку.

Адзінка сунецца праз увесь горад, нібы зведаўшы ўсю марнасць быцця. Усё мітусня і не варта часу. Прасякнуўшыся гэтай саламонавай мудрасцю, трамвай няспешна вязе ў сабе іншую мітусню. Калі б на апошнім прыпынку, у Зялёным Лузе, чакаў эшафот з гільяцінай, з радасцю б узышоў на яго, каб толькі больш не сядаць у гэтую зялёную труну на рэйках. Ды і труну нясуць на плячах хутчэй, чым ён едзе.

З другога боку, калі не ўтыкацца ў тэлефон, за час трамвайнага флегматызму думкі прыходзяць у лепшы парадак, чым у бегатні.

А што, калі гэта добра пастаўлены розыгрыш? Пад кіраўніцтвам прафесійнага псіхолага? Напрыклад, калі ты думаеш толькі пра лічбу сем, табе і выпадзе сем ачкоў на касцях: падсвядомасць неяк сама выверне гэтыя косці так, каб яны ўпалі ў патрэбным парадку. Што датычыцца напрамку да Рудзенска… Першыя ролікі пад назвай «Кубікі кіруюць маім днём» я яшчэ не паспеў выкласці, думаў пачну заліваць у вагоне, затое гэтымі думкамі падзяліўся з Лабрыкам. Думкі ў голас, кажуць, гэта данос на самога сябе: тэлефоны нібы зліваюць нашыя размовы Вялікаму Брату. Лакацыя таксама лёгка адсочваецца. Пра расклад цягнікоў можна даведацца з інтэрнэту і ўжо падгадаць, што табе выпадзе. А што вакол станцыі ў Рыбцах голае поле – гэта я прыверыў на спадарожнікавых картах.

Ну што ж, чакаю дальнейшых званкоў, чым вы мяне яшчэ здзівіце?

Каб не мучыцца доўгім чаканнем, засяду за камп'ютар. Я з таго малалетняга кантынгенту, які псуе гульню старшым нават адной сваёй прысутнасцю ў анлайне. Колькі б яны там ні кіпелі, але без «школаты» танчыкі, караблі ці што іншае выглядалі б не так яскрава. Трэба хоць неяк кампенсаваць дзённы дэфіцыт нашага брата.

Спадзяюся, што Лабрык ужо адумаўся і паставіць на паўзу свой сольны канцэрт.

Вяртаючыся, я зусім забыў пра пагрозу. Яна сядзела ў пад'ездзе, на лаўцы пад старай рабінай, у вобразе бабы Надзі.

Мой нязменны шэф-вартаўнік, яшчэ з таго часу, як мы пераехалі сюды. Яе гэты дожджык палохаў, як гусей сажалка. Звычайна сядзіць разам з сяброўкамі: неразлучным гуртам сочаць за ўсімі падзеямі ў двары, міма мыш не праскочыць. Усё бачаць, усё ведаюць, пра ўсё дакладуць. А як няма навін – прыдумаюць свае. Камеры відэаназірання. З аднаго боку добра – можна ровар кідаць каля прыступак, не прычапіўшы да парэнчаў. З другога боку, каму падабаецца, што цябе прасвечваюць, як на рэнтгене?

Гэтым разам баба Надзя сядзела адна, захутаўшыся ў цэлафанавы дажджавік. Падрыхтавацца я не паспеў: наш пад'езд першы ад вугла, з-за якога я і выскачыў проста ў гэтую пастку.

– Стасік, ты ўжо са школы? – спытала яна нявінна, але па вачах было бачна, што ўжо зрабіла выснову.

Гэтая выснова не сёння-заўтра распаўзецца па ўсім доме, а далей перакінецца на ўвесь квартал. Месца на першых шпальтах мне забяспечана. Чакайце сёння ў эфіры ў гарачым выпуску.

– Настаўніца дамоў адправіла, сказала, каб не заносіў заразу, – кінуў я на хаду і закехкаў, але атрымалася так сабе.

Баба Надзя на сваім вяку і не такіх сімулянтаў сустракала.

Будзе ў нашым пад'ездзе свята, калі гэтую лавачку падамне джып суседа Гартанава: яго ўжо колькі разоў штрафавалі за паркоўку на газоне. З нецярпеннем чакаю, калі ён здагадаецца ўзлезці на месца бабы Надзі.

Я зрабіў непрабівальны выгляд і няспешна прамаршыраваў да ўваходу.

Нечаканы госць

Адчыніўшы дзверы, я зразумеў, што нехта ў кватэры.

У маім пакоі.

Не бацька і не маці. Я заўсёды пазнаю, хто дома. Нехта чужы. Каля парога аніякага абутку, свой мы заўсёды хаваем у шафу.

І моцны пах свежаскошанай травы. Шчыльны, быццам нехта прыцягнуў цэлы стог і рассыпаў па ўсіх пакоях.

Каб нікога не было, на рукі ўжо кінуўся б ашалелы Лабрык, круцячы хвастом і намагаючыся абмыліць твар. Яму ўсё адно, колькі часу прайшло ад апошняга развітання: дзень, паўдня ці ўсяго трыццаць хвілін – будзе паміраць ад шчасця. Галоўнае, каб твой шлях далей ляжаў на кухню. А тут нават не думае выглядаць.

Унутры мяне ўсё пахаладзела.

Я ціха падаўся назад, за парог. Бегаю я не так добра, як мае сябры, але зараз гатовы быў даць ім фору.

– Куды ўцякаеш? – данёсся звонкі, вясёлы хлапечы голас. – Баішся?

Я застыў. Што рабіць? Назад да бабы Надзі, выклікаць міліцыю? Ці паглядзець, хто такі? Я сунуў руку ў кішэню, дзе ляжаў тэлефон: набраць не паспею… Голас прыязны, можна і праверыць. Калі накінецца, то няхай паспрабуе дагнаць па прыступках. З дзевятага на першы паверх мы з Колькам гэта рабілі хутчэй, чым дабіраўся ліфт.

– Ну, доўга чакаць буду?!

– Не хапала яшчэ ад цябе бегаць! – агрызнуўся я і бокам дзвінуўся да свайго пакоя.

Дзверы на ўсякі выпадак пакінуў адчыненымі.

Маім вачам адкрылася карціна, якая зусім не рабіла гонару лабрадору. Верны сябар, надзея гаспадаркі, жах злодзеяў разваліўся на падлозе сярод фанцікаў з-пад цукерак і каўтаў рэшкі сервелату вышэйшага гатунку.

Усё ж такі выдурыў. І ў каго?!

На маім ложку бестурботна расцянуўся на ўвесь рост цыбаты юнак.

Высокі, худы, як жэрдка, і загарэлы дачарна. У зношанай ільняной кашулі. У пералатаных, падпярэзаных вяроўкай парусінавых штанах. Доўгія рукі і ногі, здавалася, жылі асобным жыццём – ні хвіліны не мелі спакою. Ён нагадваў багамола, якога незнарок занясло ветрам з вуліцы.

Ложка не хапала, таму незнаёмец проста закінуў непамерныя ногі на камп'ютарны стол. Босыя, закарэлыя ад зямлі ступні ўжо змахнулі на падлогу клавіятуру. Здавалася, яшчэ трохі – і следам паляціць дарагі РК-манітор, разам з новымі калонкамі.

Нязваны госць бесклапотна ўплятаў маміныя цукеркі.

Разложыстая, як мой пісьмовы стол, каробка з залатым цісненнем учора ўрачыста была падарана маме на дзень нараджэння. У ёй роўнымі шарэнгамі выстраіліся пірамідкі з рознымі начынкамі, гатовыя ваяваць за добры настрой увесь тыдзень. Цяпер гэтыя шакаладныя салдацікі ў залатых мундзірах з жахлівай хуткасцю гінулі адзін за адным: ад цэлай роты засталіся лічаныя адзінкі. Залацістае вечка валялася недзе пад лапамі Лабрыка, туды ж ляцелі і бліскучыя абгорткі.

Блакітныя вочы юнака весела смяяліся, быццам гэты падарунак чакаў толькі яго.

Я не змог адвесці вачэй ад яго шавялюры. Калі гэта можна было назваць шавялюрай.

Замест звычайных валасоў – трава! Расла проста са скуры. Ды не тая дробная брыдота, што на дэкаратыўных газонах, аскубленная дворнікамі пад корань. Высокая палявая трава, якая вымахала да каленяў, па-веснавому свежая, ярка-зялёная, налітая сокамі, поўная жыцця. Падымалася роўным, травінка ў травінку, прыгожым снапом. Кожная сцяблінка шчыльна трымалася адна за адну.

Ад гэтай дзіўнай прычоскі і патыхала густым, ап'яняльным водарам, які запоўніў усю кватэру. Яму і праўда не пажадаеш мыць галаву. Лепш ні разу, каб аніводзін шампунь не пакінуў сваіх слядоў.

Я не заўважыў, што стаю як дурань, утаропіўшыся ў гэтую купіну.

У сталіцы цяжка кагосьці ўразіць незвычайным выглядам, асабліва на Нямізе. Як ты ні стрыжыся, як ні фарбуйся, як ні выдумляй – не здзівіш. Слізгануць позіркам і пойдуць далей. А гэтаму і старацца не трэба: наклейваеш на спіну QR-код са спасылкай на свой канал і проста ходзіш, збіраеш падпісоту. Мільён падпісчыкаў за адзін дзень гарантавана!

– Чаго вылупіўся? – цукеркаед адправіў шакаладную пірамідку ў рот, летуценна закаціў вочы, потым пакасіўся на мяне. – Нешта не тое?

Я ціха апусціўся на крэсла. Перавёў позірк на пярсцёнак на безназоўным пальцы госця: на плоскай паверхні выгравіраваны трыліт на фоне узыходзячага сонца.

– Не тое, – пагадзіўся я. – Гэта твае фокусы з бамжом на вакзале?

– Якія яшчэ фокусы?

– Ну нехта ж з тваіх параіў, каб я вярнуўся.

– У гэтым свеце нікога не ведаю.

– Калі пакажаш, як правярнулі фокус з кубікамі – аддам табе гэта. – Я кіўнуў на матавую паверхню манітора, якому па-ранейшаму пагражалі закарэлыя ногі. – Разам з сістэмнікам.

Чарговая цукерка паляцела ў бяздонны рот. Відаць, травяное багацце лепш расце на шакаладзе.

– Не патрэбна мне гэтае барахло.

– Барахло? – я аж падскочыў на месцы. – Каб ты бачыў, колькі мы за яго аддалі!

– У нас яно нікому не патрэбна.

– У вас – гэта дзе?

– Ды там, – махнуў ён кудысьці на верх шафы.

Я падняў вочы: з учарашняга дня там нічога не змянілася, адзінока прыпадаў пылам бабулін куфэрак. Ды тырчала побач, уторкнутая ў шафу, старая іголка. Адзінае, што змянілася, пакуль я адсутнічаў, – былі прыадчыненыя аблепленыя налепкамі дзверцы шафы. Адтуль выпалі мае старыя джынсы. Вопратку я заўсёды акуратна складаю. Шафу замыкаю на ключ, каб не ўводзіць у спакусу Лабрыка.

Ну гэта ж лагічна: самі не адчыняцца і само не вываліцца!

– Ты яшчэ скажы мне, што з Нарніі, – пасміхнуўся я, а сам затаіў дыханне.

– З якой яшчэ Нарніі? – прамычаў госць з набітым ротам.

– Ну, з той, што ў кніжцы.

Я зразумеў, што знутры дзверцы не адмыкаюцца, але ўжо было позна: пад праніклівым позіркам коратка выдаў сусвет Клайва Льюіса.

На нейкі момант узнікла паўза, потым хлопец весела засмяяўся.

– Нічога цікавага ў ім няма! Думаў, праверу, што хаваеш, а там адзін мотлах. Назбіраў усялякай непатрэбшчыны, смярдзіць, цесна…– гэты эксперт па інтэр'еры абвёў позіркам пакой, светлы, чысты, добра абстаўлены, і чмыхнуў. – Як ты жывеш у гэтым катуху?

Я толькі адкрыў і закрыў рот. Мабыць, на рамонт мы дарма выкінулі грошы.

– Значыць, з Каспіянам ты не знаёмы. – Я зрабіў расчараваны выгляд, і гэта мне ўдалося.

– Не ведаю я ніякага Каспіяна, – павёўся прыбылец з Ненарніі. – Увесь свой востраў ведаю. Усіх гасцей памятаю. І Траўня ўсе ведаюць, а пра твайго Каспіяна ніхто нічога не чуў!

– А хто такі Травень? Прынц? – спытаў я абыякава.

– Можаш лічыць яго прынцам.

– Пазнаёміш?

– Травень перад табой ляжыць.

Можна было і самому здагадацца. Мянушка ці сапраўднае імя?

Яшчэ адзін шакаладны салдацік быў бязлітасна выхаплены са свайго ўтульнага акопа, яго залацісты мундзір паляцеў на падлогу.

– Ну, калі так, перад табой сядзіць Стас, – я выпрастаў плечы і паважна дадаў: – Блогер! Лічы, табе пашчасціла, можаш не ўставаць.

– Хто такі блогер?

– Той, хто робіць вялікія крокі для ўсяго чалавецтва! – У той момант у маёй галаве ўсё пераблыталася: думкі чамусьці прыйшлі з астранаўтыкі, ды яшчэ згубілі ўсялякі сэнс.

– Куды робіць?

Я завіс. Спатрэбілася доўгая паўза, каб зляпіць нешта больш-менш пафаснае:

– На вяршыню грамадскай думкі! Каб змяніць людзей, зрабіць свет лепшым!

Я сам не разумеў, што нясу, але трэба было трымаць марку.

Травень дажаваў апошнюю цукерку. Пакруціў пустую каробку з прыгожым цісненнем, быццам на другім баку павінна было яшчэ нешта застацца. З надзеяй паглядзеў на мяне.

– Яшчэ ёсць?

– Яшчэ – хіба што ў краме.

Каробка паляцела да Лабрыка – той падхапіў яе наляту і з захапленнем узяўся ірваць на шматкі.

Травень з лёгкасцю ўскочыў з ложка: ён аказаўся на галаву вышэйшы за мяне, яго зялёны сноп кожны раз чапляўся за люстру. Прыціснуўся да акна, за якім скрозь імглу дажджу віднеліся сілуэты будынкаў.

– У вас старыя гарады яшчэ жывыя, – задумліва прамовіў Травень. – Не думаў, што ў іх такая душагубка, нельга дыхаць. Як вы тут жывеце?

– У вас – гэта дзе? – спытаў я ўжо другі раз.

– Паглядзі яшчэ раз на шафу, што ты бачыш?

Я паглядзеў скоса на шафу – там усё гэтак жа туліўся ў адзіноце стары куфэрак і тырчала побач іголка. Бабулі не стала год таму, тады мы і забралі гэты рарытэт. Невялікі, але цяжкі, быццам набіты цаглінамі. Я перабраў небагаты скарб адразу, як толькі гэтая абітая латунёвымі палоскамі скрыня пасялілася на шафе. Нічога ў ёй цікавага не знайшлося: пажаўцелыя ад часу чорна-белыя фатаграфіі, пачак лістоў у старых канвертах, таксама пабляклых, люстэркі, грабеньчыкі і шпількі з класічнага жаночага арсенала, каралі ды срэбная касетка.

Пачарнелая ад часу касетка была аздоблена тонкай гравіроўкай з раслінным арнаментам. Толькі на кутах, дзе вечка зацерлі рукамі, праступаў цьмяны, халодны бляск.

Унутры сямейнай рэліквіі ляжала тая самая іголка, загорнутая ў прамасленую паперу. Доўгая, адпаліраваная да люстранога бляску, з залацістым шырокім вушкам. Старадаўняя. Мабыць, дзявятнаццатага стагоддзя. Не ўяўляю, як гэтым увогуле можна было шыць.

Кажуць, дзедаўскія рэчы куды трывалейшыя за сучасныя, асабліва кітайскія. Простыя, але такія, што перажывуць само чалавецтва. Учора вечарам я паспрабаваў праверыць гэтае сцвярджэнне: як мага глыбей загнаў іголку ў дрэва. Дошку наскрозь не прабіла, але вытрымала. Так і пакінуў яе ў шафе.

Гэтая старая скрыня нічога майму блогінгу прапанаваць не змагла. У YouTube ёсць каналы, дзе людзі з задавальненнем праглядаюць амерыканскія сторыджы, толькі калупацца ў нафталінавых рэчах – не маё.

Я скінуў куртку: у цёплым пакоі стала горача. Залез нават на стул, каб разгледзець кожную драпіну, але колькі ні ўзіраўся, нічога новага не знайшоў.

– А што трэба ўбачыць? – здаўся я, саскочыўшы на падлогу.

Травень зрабіў крок да шафы, выхапіў іголку і працягнуў мне.

– Паглядзі ўважліва.

Прызнаюся, колькі ні круціў іголку, нічога незвычайнага не выявіў. Ці то зрок у мяне пагоршыўся, ці то не пад тым кутом гляджу. Хіба што з'явіўся доўгі волас, мабыць, конскі, які звісаў з вушка.

– Яна чароўная?

– Ага, чароўная.

– Трэба прамовіць якое-небудзь заклінанне?

– Ага, трэба. – Погляд Траўня стаў загадкавым.

– І што будзе? Адкрыецца партал у твой сусвет?

– Нешта будзе… калі прамовіць: «У янруд і інвеп ыцйя цусян».

– На кітайскую мову падобна!